Prawa kardynalne

Prawa kardynalne – w Polsce w XVII i XVIII w. podstawowe zasady ustroju państwa, nadrzędne wobec innych ustaw i zasadniczo niezmienne. Prawa kardynalne w XVII w. określano artykuły henrykowskie (1573), pacta conventa, wolną elekcję, liberum veto, neminem captivabimus.... 

Prawa kardynalne uchwalono po raz pierwszy jako odrębną ustawę na sejmie 1768 (tzw. sejm delegacyjny, zw. też sejmem repninowskim), rozszerzono i poddano gwarancjom państw rozbiorczych 1775; utrwalały one dominację w państwie szlachty, a zwł. magnatów, oraz znacznie ograniczały możliwość wprowadzenia reform ustrojowych; w okresie Sejmu Czteroletniego jako ustawę regulującą ustrój uchwalono je 1789 i 1790, następnie wydano Ustawę rządową 1791 (Konstytucja 3 maja).

Po upadku reform Sejmu Czteroletniego sejm w Grodnie 1793 uchwalił p.k. w wersji zbliżonej do wersji z 1775.

Treść hasła została przygotowana na podstawie materiałów źródłowych PWN.

Drukuj
In order to properly print this page, please use dedicated print button.