W 1941 r. Niemcy utworzyli w Byteniu getto, które zostało zlokalizowane w rejonie obecnej ul. Sowieckiej. W getcie znalazło około 2000 osób pochodzenia żydowskiego, w tym wielu tzw. bieżeńców (uciekinierów z zachodniej Polski). Na porządku dziennym były rozliczne szykany i doraźne egzekucje, wykonywane na obrzeżach miejscowości.

Na początku 1942 r. część mieszkańców getta wysiedlono do Słonimia. Pomiędzy 24.02.1942 r. i 09.03.1942 r. na polecenie Niemców do Słonimia wysłano grupę około 150 młodych ludzi, którzy trafili do obozu pracy przymusowej i byli wykorzystywani do najcięższych robót. Po interwencji Judenratu, z czasem około 70 z nich zezwolono na powrót do Bytenia.

W dniu 25.07.1942 r. getto otoczyły jednostki niemieckie oraz funkcjonariusze policji. Następnie Niemcy przystąpili do wyrzucania ludzi z ich mieszkań. Po koncentracji wywożono ich w pobliże wsi Rudnia, gdzie czekały uprzednio wykopane dwa doły. Ludzie byli zmuszani do rozebrania się, wejścia do zbiorowych grobów i położenia się twarzą na ziemi lub na wcześniej zabitych. Stojący na skraju dołów Niemcy strzelali do leżących z broni maszynowej. Według danych CzGK, w tym dniu zamordowano około 980 osób, w tym 395 mężczyzn, 440 kobiet i 145 dzieci. Getto w Byteniu przestało istnieć[1.1].

Niektórym mieszkańcom getta udało się uciec z Bytenia. Wśród nich była grupa 8 osób pochodzących z Łodzi: Izaak Feldman, Natan Feldman, Dorota Grynberg, rodzina Rozenbergów, Tola Rezner. Cała ósemka przyłączyła się do oddziału partyzanckiego "Sowieckaja Biełaruś"[1.2].

Print
Fußnoten
  • [1.1] Byteń, w: Holokost na teritorii SSSR, red. I. A. Altman, Moskwa 2009, s.122.
  • [1.2] I. I. Feldman, Wspomnienia partyzanta, „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego” 1989, nr 4/152, s. 103.