Horowic Jaakow Icchak ha-Lewi​, zw. Ha-Choze mi-Lublin (hebr. Widzący z Lublina), Lubliner (1745 Józefów Biłgorajski – 15.08.1815 Lublin) – charyzmatyczny cadyk, uczeń Elimelecha z Leżajska i kontynuator idei Izraela Baal Szem Towa, uważany za ojca chasydyzmu w Królestwie Polskim.

Horowic urodził się w Józefowie na Lubelszczyźnie. Już od wczesnego dzieciństwa odznaczał się poważnym usposobieniem. Został przymuszony przez rodziców do niechcianego małżeństwa i tuż po ślubie opuścił dom. Udał się w podróż do dworów chasydzkich – studiował u Samuela Szmelke Horowica z Nikolsburga, Dow Bera z Międzyrzecza i Lewiego Icchaka ben Meira z Berdyczowa. W końcu trafił do Elimelecha z Leżajska i szybko stał się jego ulubionym uczniem. Doszło jednak do konfliktu między nimi i Horowic pomimo zakazu założył własny dwór w Łańcucie. Po kilku latach – jak mówi chasydzka legenda – za pośrednictwem Anioła – otrzymał nakaz udania się do podlubelskiej Wieniawy[1.1].

W okolice Lublina przybył prawdopodobnie pod koniec lat 80. XVIII wieku. Zgodnie z zaleceniem Anioła, osiedlił się  na Wieniawie, która dzięki temu przeżyła krótki okres swojej świetności. Nieprzejednany przeciwnik cadyka – rabin Lublina – Azriel Hurwic (Horowic), zwany „Żelazną Głową”, starał się nie dopuścić, aby dobrze mówiono o cudotwórcy z Wieniawy. Mimo to Horowic zyskał szybko wielu zwolenników wśród lubelskich Żydów. Stał się sławny dzięki darowi przepowiadania przyszłości. Stąd też wziął się jego przydomek Ha-Choze czyli Widzący. Miał również moc uzdrawiania chorych. W 1794 r. Horowic przeniósł się do centrum ówczesnej dzielnicy żydowskiej – na ul. Szeroką 28. Tu właśnie założył pierwszy w Lublinie klojz tj. chasydzki dom modlitwy, gdzie nauczał, i który stał się wkrótce duchowym centrum chasydzkiego Lublina[1.2].

Przez swych zwolenników Horowic uważany był za cudotwórcę, a przez ortodoksyjnych rabinów za heretyka. Zjeżdżały do niego tysiące chasydów z całej południowo wschodniej części kraju. Jego uczniami byli m.in. założyciele nowych dynastii chasydzkich w Górze Kalwarii (Alterowie), w Bełzie (Rokeachowie), Kazimierzu Dolnym (Taubowie), Izbicy i Radzyniu (Leinerowie) oraz słynny cadyk z Kocka – Menachem Mendel Morgenstern[1.3].

Horowic zmarł tragicznie w 1815 r., wypadając z okna swego mieszkania na bruk. Chasydzi twierdzili, że został ukarany za „zbyt natarczywe domaganie się od Nieba nadejścia Mesjasza”. Jego przeciwnicy twierdzili natomiast, że wypadek wydarzył się, gdy cadyk był w stanie upojenia alkoholowego. Pochowany został na starym cmentarzu żydowskim. Na jego grób do dziś pielgrzymują chasydzi z całego świata. Można ich tu spotkać dziewiątego dnia żydowskiego miesiąca aw (Tisza be-aw). Jest to dzień, w którym zmarł cadyk, a także dzień, „w którym spalony został dom Pana”, (tj. dzień, w którym miało miejsce dwukrotne zburzenie Świątyni Jerozolimskiej w 568 r. p.n.e. i w 70 r. n.e.). Chasydzi ubrani w tradycyjne czarne stroje modlą się, zapalają na grobie świece, kładą kamyki i zostawiają kwitlechy – małe kartki z zapisanymi prośbami do Boga.

O samym Horowicu krąży wiele legend, opisujących jego dar jasnowidzenia oraz nauczanie. Motyw ten podjął na gruncie literackim Marcin Buber w powieści Gog i Magog[1.4].

Działalność Widzącego spowodowała, że w XIX w. Lublin stał się jednym z najważniejszych i najsilniejszych ośrodków myśli chasydzkiej na ziemiach polskich. Na równi ze swoim nauczycielem Elimelechem przyczynił się on do rozwoju doktryny cadykizmu w ujęciu personalistycznym odwołującego się do wagi ponadnaturalnej mocy przypisywanej prorokowi[1.5].

Bibliografia:

• Bałaban M., Żydowskie miasto w Lublinie, Lublin 1991.
• Doktór J., Horowic Jaakow Icchak ha-Lewi z Lublina, [w:] Polski Słownik Judaistyczny, oprac. Z. Borzymińska, R. Żebrowski, t. 1, Warszawa 2003, ss. 613–614.
• Paluch A., Tradycje mistyczne w nauczaniu rabinów lubelskich, [w:] Żydzi w Lublinie, Żydzi we Lwowie, red. J. Zętar, E. Żurek, S. J. Żurek, Lublin 2006.