Pierwsi Żydzi mieszkali w Dębnie (niem. Neudamm) zapewne już w XVIII wieku. Tak jak w innych miastach Nowej Marchii prawdopodobnie też tu osiedlili się dzięki specjalnym listom ochronnym.

W 1801 r. żyło w Dębnie 5 rodzin żydowskich. Anke Geißler-Grunberg przypuszcza, że utrzymywali się z handlu suknem i wełną. Posiadali zapewne własną salę modlitewną. 21 lutego 1841 r. gabinet królewski zatwierdził gminie żydowskiej prawo do posiadania synagogi. Obiekt powstał zapewne w latach 1841–1843, nie wiadomo jednak, gdzie się znajdował. Dowodem na istnienie synagogi jest raport sporządzony 30 listopada 1843 r. przez wydział administracji kościelnej i szkolnictwa we Frankfurcie nad Odrą, w którym synagoga określona jest jako własność gminy. Dowiadujemy się też, że służyła Żydom z Dębna, a także siedmiu z Namyślina (Neumühl) i Cychr (Zicher) do wspólnych nabożeństw i jako szkoła. Zatrudnieni byli też rzezak i nauczyciel.

Pomimo istnienia synagogi i cmentarza społeczność była przez cały czas niewielka. W 1843 r. – 64 osoby, w 1851 r. – 54 osoby (0,6% mieszkańców). W 1871 r. osiągnęła rekordową liczebność – 71 Żydów; w kolejnych latach już tylko zmniejszała się. Zanik, związany z migracją do większych ośrodków, przypadł tu bardzo wcześnie. W 1890 r. żyło w Dębnie tylko 52 Żydów, choć miasto rozrosło się do nieco ponad 4 tysięcy. W 1905 r. mieszkało tu już ponad 8,2 tys., ale liczba Żydów od tego czasu nie była już rejestrowana. Można zatem przyjąć początek XX w. jako ostatni okres obecności Żydów w Dębnie.

Bibliografia

Print