Glik Hirsz

Glik Hirsz (24.04.1922 Wilno – 1944 Estonia) – poeta.

Glik urodził się na wileńskich Śnipiszkach, w ubogiej żydowskiej rodzinie. Uczęszczał do szkoły hebrajskiej Tarbut. Aby wesprzeć finansowo rodzinę musiał w 1938 r. porzucić dalsze kształcenie i zacząć pracować (m.in. w introligatorni). Już jako nastolatek pisał wiersze, początkowo po hebrajsku, później pod wpływem starszych poetów z grupy Jung Wilne [jid. Młode Wilno] – w jidysz. Glik skupił wokół siebie młodych twórców. Grupa ta pod nazwą „Jungwald” [jid. Młody las] w 1939 r. z pomocą przedstawicieli Jung Wilne wydałą pismo o takiej samej nazwie. Wiersze Glika ukazywały się w prasie, za czasów okupacji sowieckiej - m.in. w gazetach „Wilner emes” i „Di naje bleter”.

Po inwazji III Rzeszy na Związek Radziecki Glik próbując uciec do lasu, został złapany przez Niemców i trafił razem z ojciem do obozów pracy przy torfowiskach Weisse Wache oraz Rzesza. Mimo strasznych warunków panujących w obozach, wycieńczenia i tyfusu, Glik cały czas pisał wiersze, które udawało mu się dostarczać do getta w Wilnie. Zapisywał je na skrawkach papieru i recytował innym, aby zapamiętać i aby inni je zapamiętali. Powstała wówczas Di balade funem brojnem teater [jid. Ballada o brunatnym teatrze] o losie Żydów osadzonych w więzieniu na Łukiszkach.

Na początku 1943 r. po likwidacji obozu pracy przeniesiono go do getta wileńskiego, gdzie zaangażował się w działalność podziemnej organizacji Farajnikte Partizaner Organizacje (jid. Zjednoczona organiacja partyzancka).

Utrzymywał kontakt ze środowiskiem artystycznym getta wileńskiego, m.in. z Abrahamem Suckewerem czy Szmerke Kaczergińskim. Prawdopodobnie pod wpływem informacji na temat oporu żydowskiego w getcie w kwietniu 1943 r. docierających z Warszawy napisał wiersz Zog niszt kejn mol, az du giejst dem lectn weg [jid. Nie mów nigdy, że to twoja ostatnia droga]. Glik napisał ten tekst do znanej melodii, którą w latach 30. XX w. skomponowali bracia Danil i Dymitr Pokrass.

Szmerke Kaczergiński, który prawdopodonie jako pierwszy w czasie obchodów 1-maja 1943 r. usłyszał tę pieśń, wspominał:

Zaczął cicho śpiewać, cicho, ale żarliwie, z uczuciem. Jego oczy rozbłysły płomiennie. [...] W jego słowach wyczułem wrażenie, jakie wywarło na nim i na nas wszystkich powstanie w getcie warszawskim. Widziałem, jak wręcz wdycha zapach granatów i pistoletów.[1.1]

Pieśń Zog niszt kejmol szybko stała się nieoficjalnym hymnem partyzantów żydowskich. Do dzisiaj jest wykonywana na wszystkich uroczystościach upamiętniających Zagładę i bohaterskich bojowców.

Glik zdołał uciec z getta w czasie jego likwidacji, został jednak schwytany przez Niemców i wysłany do obozu w Estonii. W lipcu 1944 r. wydostał się z obozu i tam ślad po nim zaginął. Prawdopodobnie zginął w walce z Niemcami.

Aleksandra Król

Bibliografia