Berger Juliusz (15.11.1928 Łuck – 22.01.1999 Warszawa) – aktor, reżyser.

Juliusz Berger urodził się w Łucku. W czasie II wojny światowej został razem z matką i siostrą wywieziony w głąb ZSRS. Podczas pobytu w Taszkiencie zetknął się z teatrem żydowskim. Po zakończeniu wojny udało mu się wrócić do Polski. Osiadł z rodziną we Wrocławiu. Tam zdał maturę, a następnie studiował na wydziale prawa. W trakcie studiów uczęszczał na lekcje wymowy, bo to miało mu pomóc w późniejszym wykonywaniu zawodu prawnika. W 1952 r. namówiony został do zagrania w przedstawieniu Puszkin w Teatrze Dramatycznym we Wrocławiu. Jego debiut spodobał się dyrektorowi, Wilamowi Horzycy, który zaproponował młodemu prawnikowi pracę w teatrze. Berger przyjął propozycję i rozpoczął studia w krakowskiej Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej. Nie ukończył ich jednak, a egzamin aktorski zdał eksternistycznie.

W 1953 r. został zaproszony przez Idę Kamińską do zagrania głównej roli w sztuce wg Elizy Orzeszkowej Meir Ezofowicz wystawionej przez Kamińską w jidysz. Tak rozpoczęła się jego długoletnia współpraca z Teatrem Żydowskim. Berger do 1957 r. występował w Teatrze Dramatycznym we Wrocławiu. Grał także w zespole Kamińskiej. Pod koniec lat 50. XX w. przeprowadził się do Warszawy. Występował wówczas na scenach Teatru Estrady Domu Wojska Polskiego „Miniatura”, Teatrze Powszechnym. Cały czas można go było oglądać na scenie Teatru Żydowskiego przy ul. Królewskiej w Warszawie.

Występował tam m.in. w takich sztukach jak: Skąpiec Moliera, Tewje Mleczarz, Sender Blank Szolema Alejchema, Matka Courage i jej dzieci Bertolda Brechta, Opera Żyda Altera Kacyzne. Dodatkowo zajął się reżyserią spektakli. Pierwsze przedstawienie, Urodziłem się w Odessie wg Izaaka Babla, wystawił w 1965 r. wraz z Karolem Latowiczem.

Po wyjeździe Idy Kamińskiej i części zespołu Teatru Żydowskiego Berger na krótko (sezon 1968/1969) objął stanowisko dyrektora teatru. Przez kolejnych 10 lat (1969–1979), związany był z Teatrem Ludowym (później Nowym). Do współpracy z Teatrem Żydowskim powrócił w 1979 roku. Później grał także w Teatrze Na Targówku (1983–1985) oraz w Teatrze Muzycznym w Gdyni (1984–1991), gdzie stworzył wspaniałą kreację Tewjego w Skrzypku na dachu.

Juliusz Berger grał również w filmach, serialach oraz spektaklach Teatru Telewizji. Występował wielokrotnie w Teatrze Polskiego Radia oraz zajmował się podkładaniem głosu do filmów.

Zmarł nagle podczas występu w spektaklu ... i stał się cud w Teatrze Żydowskim w 1999 roku. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Bibliografia:

• Archiwum Artystyczne Teatru Żydowskiego im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie.
• Kwaterko A., W służbie Teatru Żydowskiego. Juliusz Berger, [w:] 25 lat Teatru Żydowskiego w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, Warszawa 1975.