Cmentarz żydowski w Andrychowie został założony w pierwszej połowie XIX w. po przeciwnej niż centrum miasta stronie rzeki Wieprzówki. Obecnie znajduje się pod adresem ul. Żwirki i Wigury 29. Spoczęło na nim ok. 1 tys. Żydów z Andrychowa i okolic oraz z Kęt. Na teren cmentarza wchodziło się przez budynek bramny, w którym znajdował się dom przedpogrzebowy (obecnie nieistniejący). Obiekt przetrwał okres drugiej wojny światowej w stanie prawie nienaruszonym, choć mógł ulec dewastacji.

Na powierzchni 0,6 hektara przetrwało ponad 600 nagrobków pochodzących z XIX i XX wieku. Część macew jest uszkodzona. Macewy głównie w kształcie prostokątnych lub zwieńczonych półkoliście płyt oraz obelisków wykonane zostały z piaskowca, marmuru, bazaltu i granitu przez miejscowych kamieniarzy lub kamieniarzy z oświęcimskiej firmy „Wulkan”. Inskrypcje na nagrobkach są w językach niemieckim i polskim, rzadziej hebrajskim. Są wśród groby o znaczeniu historycznym lub należące do znanych mieszkańców Andrychowa, m.in. Aernestine Schancer (zm. 1905), Dawida Kartera (zm. 1919), Adolfa Sterna (zm. 1905), Antonine Israeli (zm. 1897), Juliusa Israeliego (zm.1903), Ernestjne Israeli (zm. 1880), Sofie Klapholz (zm. 1904), Reginy Unger (zm. 1890), Abrahama Thiebergera (zm. 1886), Anny Thieberger (zm. 1881) oraz Babelle Silberstein (zm. 1870). Najstarszy ze zindeksowanych nagrobków należy do Fanni Unger (zm. 26.06.1851). Ogrodzenie odpowiada pierwotnym granicom, ale fragmenty historycznego ogrodzenia murowanego z cegły zachowały się tylko od wschodu i północy, natomiast od zachodu i południa stoi ogrodzenie współczesne z drucianej siatki i częściowo z elementów betonowych. Na cmentarzu przetrwał też starodrzew, złożony głównie z jesionów, dębów i kasztanowców.

W latach 90. XX w. na cmentarzu przeprowadzono prace porządkowe, m.in. wykonano wówczas ogrodzenie. Na murze umieszczono tablicę pamiątkową z napisem w języku polskim: "Mur postawiono z datków Żydów w świecie pod zarządem pani Steli Doron (Weinsaft) i Isaaka Korna". W 1991 r. Jessica Skippon wykonała inwentaryzację zachowanych 608 macew. 

Od 2003 r. nekropolią opiekuje się Gmina Wyznaniowa Żydowska w Bielsku-Białej. Obiekt został wpisany do rejestru zabytków decyzją A-650 z 12.12.1989 r. (WKZ Bielsko-Biała). Wpis obejmuje cmentarz wraz z ogrodzeniem i drzewostanem.

Drukuj