Cmentarz żydowski w Działoszycach znajduje się na terenie zalesionym, po północnej stronie ul. Skalbmierskiej. Został odwzorowany na wielu starych mapach topograficznych, m.in. Galicji Zachodniej z lat 1801–1804 oraz Wojskowego Instytutu Geograficznego pas 47 słup 31 Działoszyce z 1938 r. (skala 1:100000).

Cmentarz powstał w XVIII wieku, miał powierzchnię ok. 2 ha. Do czasów okupacji niemieckiej podczas II wojny światowej ogrodzony był murem, a na jego terenie znajdowały się dom przedpogrzebowy i dom grabarza. W 1942 r. stał się miejscem zbrodni ludobójstwa – Niemcy rozstrzelali tu 1,5 tys. Żydów z Działoszyc i okolic.

Dewastacja rozpoczęła się jeszcze w czasie okupacji, była kontynuowana po 1945 roku. W okresie powojennym nagrobki wykorzystano do budowy drogi. Działania upamiętniające, to m.in. zawieszenie w 2008 r. tabliczek z nazwiskami Żydów mieszkających i zmarłych w Działoszycach przed Zagładą.

Obecnie cmentarz należy uznać za zniszczony. Teren porasta las, zachowały się tylko fragmenty podstaw lub fundamentów nagrobków. Na wschód od cmentarza (poza jego granicami) znajduje się zbiorowa mogiła ofiar Zagłady z 1942 r. oraz pomnik upamiętniający zamordowanych.

Bibliografia

  • Penkalla A., Żydowskie ślady w województwie kieleckim i radomskim, Radom 1992, ss. 39–40.
Drukuj