Cmentarz żydowski we Frampolu założony został w XIX w. w zachodniej części miasta, po południowej stronie ul. Cmentarnej, przy zbiegu z ul. Ogrodową. Ma kształt nieregularnego sześcioboku o powierzchni 0,61 ha. Funkcjonował do momentu eksterminacji ludności żydowskiej przez Niemców. 1 listopada na terenie cmentarza rozstrzelano ok. 1000 Żydów z Frampola.

Po II wojnie światowej mieszkańcy osady rozebrali kamienny mur otaczający cmentarz na materiały budowlane. Nastąpiła też grabież części nagrobków. Zachowało się do ok. 85 nagrobków, w tym 60 uszkodzonych. Macewy posiadają ornamenty przedstawiające rozety, palmety, kwiatony i plecionki. Pochodziły prawdopodobnie z frampolskiego zakładu kamieniarskiego. Najstarszy zachowany nagrobek pochodzi z 1737 roku.

Cmentarz znajduje się pod opieką Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego. W realizację różnych prac związanych z nekropolią włączają się władze miasta, a w prace porządkowe angażują się uczniowie miejscowej szkoły podstawowej. W 2006 r. Fundacja, przy wsparciu Rady Ochrony Pamięci Walki i Męczeństwa, zadbała o ogrodzenie mogił i umieszczenie tablic informacyjnych. W 2010 r.nowa tablica informacyjna została ustawiona nad bramą. W październiku 2015 r. odbyła się ceremonia rededykacji (odnowy duchowej) cmentarza. Wcześniej teren wysprzątano oraz ustawiono nowe ogrodzenie i bramę wejściową. Prace te zrealizowała Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego przy wsparciu finansowym Europejskiej Inicjatywy Porządkowania Cmentarzy Żydowskich (ang. European Jewish Cemeteries Initiative – ESJF). Współczesne elementy upamiętniające stanowią obecnie: płyta z fragmentem autentycznego nagrobka oraz pomnik społeczności żydowskiej Frampola w formie potrójnej macewy. Ogrodzono także masowe mogiły, a w miejscu masowych egzekucji umieszczono tablice informacyjne.

Cmentarz został wpisany do rejestru zabytków pod nr A-487 z dn. 7.05.1990.

Bibliografia

  • Trzciński A., Śladami zabytków kultury żydowskiej na Lubelszczyźnie, Lublin 1990.

 

Drukuj