Cmentarz żydowski w Iławie znajduje się w rejonie ul. Biskupskiej, przy zachodnim brzegu jeziora Mały Jeziorak, w rejonie kompleksu sportowego, zajmując fragmenty działek nr 88/2, 84/2, 86/1, 87/3, 86/2, 87/5 (częściowo jest to obecnie teren pasa drogowego i parkingu). Jego położenie w kontekście historycznym ukazuje m.in. niemiecka mapa archiwalna z 1871 r. oraz arkusz mapy topograficznej Meßtischblatt z 1938 r. (skala 1:25000).

Cmentarz powstał zapewne w drugiej dekadzie XIX w., po wejściu w życie mocy edyktu emancypacyjnego z 1812 roku. Ulokowano go na wzgórzu poza miastem, na działce o powierzchni ok. 0,2 ha.

Wiadomo, że został częściowo zdewastowany po dojściu nazistów do władzy, jednak niemal całkowitego zniszczenia dokonano dopiero w czasach PRL. Na przełomie 1975 i 1976 r. wzgórze cmentarne zostało zniwelowane podczas rozbudowy tartaku i parkingu. Część macew zużyto do umocnienia nabrzeża Małego Jezioraka od strony ul. Mickiewicza. Obecną ul. Biskupską przesunięto w kierunku zachodnim w stosunku do historycznego ciągu komunikacyjnego, w ślad za czym jej fragment przebiegł przez teren cmentarza. Jedyną pozostałość naziemną po nekropolii mogą w tej sytuacji stanowić lipy rosnące na skwerze znajdującym po wschodniej stronie ulicy, będące pozostałością dawnego szpaleru granicznego.

Bibliografia

• Szczepański S., Cmentarze w Iławie od pradziejów do współczesności – zagubiony fragment pamięci lokalnej, [w:] Iławianie o historii miasta i okolic, red. A. Błędowska, M. Czerny, Iława 2005.
• Szczepański S., Żydowskie domy modlitwy oraz cmentarze na Warmii i Mazurach – stan obecny (na tle dziejów w Prusach Wschodnich i Zachodnich), „Rocznik Ziem Zachodnich” 2017, nr 1, ss. 78–80.