Jarosław został założony ok. 1031 r. przez księcia kijowskiego Jarosława Mądrego. Pierwsza wzmianka pochodzi z 1152 roku. Od 1349 r. znajdował się w Polsce, a prawa miejskie uzyskał jeszcze przed 1370 rokiem.

Stanowił własność m.in.: Tarnowskich, Odrowążów, Kostków, Sieniawskich, Czartoryskich. Rozwijał się jako ważny ośrodek rzemieślniczy (22 cechy) i handlowy (prawo składu, komora celna, słynne jarmarki w XIV–XVI wieku). Działały tu warsztaty szkutnicze jednostek żeglugi śródlądowej. W XVI i na początku XVII w. stanowił też ośrodek życia kulturalnego (m.in. od 1574 r. kolegium jezuickie, szkoła muzyczna, od 1616 r. drukarnia J. Szeligi). Od XVI w. mieścił duże skupisko Żydów (sejmiki, znaczny udział w handlu). Pod koniec okresu staropolskiego podupadł zniszczony w wojnie polsko-szwedzkiej (1655–1660) i wojnie północnej (1700–1721).

W okresie 1772–1918 znajdował się w zaborze austriackim. Od 1846 r. miał status miasta rządowego, od 1860 r. posiadał połączenie kolejowe. Okres autonomii galicyjskiej (1867–1914) to znaczna rozbudowa Jarosławia, powstały liczne manufaktury sukiennicze, na początku XX w. — zakłady przemysłowe. Miasto zostało jednak znacznie zniszczone podczas I wojny światowej.

W okresie międzywojennym powstały nowe zakłady przemysłowe (m.in. ceramiczne oraz cegielnie). Jarosław stanowił też ośrodek ruchu ludowego (strajki chłopskie 1933, 1937). W 1939 r. mieszkało tutaj ok. 6,5 tys. Żydów — 32% mieszkańców.

We wrześniu 1939 r. miały tu miejsce walki X Brygady Kawalerii Zmotoryzowanej z przeważającymi siłami niemieckimi. W czasie okupacji niemieckiej, 28 września 1939 r. Niemcy wypędzili kilka tysięcy Żydów za San, na tereny zajęte przez ZSRR, a kilka tys. wywieźli do ośrodka zagłady w Bełżcu. W latach 1939–1940 w Jarosławiu funkcjonował niemiecki obóz przejściowy dla jeńców pol. (ok. 600 osób), a od 1941 r. – obóz dla jeńców sowieckich. Niemcy przeprowadzali liczne aresztowania, egzekucje i pacyfikacje okolicznych wsi; zarazem był to rejon konspiracji AK, BCh, NOW-NSZ. W lipcu 1944 r. miały miejsce walki o Jarosław w ramach akcji „Burza” oddziałów AK i BCh, w ścisłej współpracy z oddziałami sowieckimi. Po wkroczeniu do Jarosławia Armii Czerwonej 27 lipca 1944 r. nastąpiły jednak masowe aresztowania członków polskich organizacji niepodległościowych przez NKWD i Urząd Bezpieczeństwa Publicznego (więźniów wywożono do ZSRR). W latach 1944–1951 w rejonie Jarosławia działała partyzantka antykomunistyczna.

W latach 1854–1975 oraz od 1999 r. miasto jest siedzibą powiatu.

Treść hasła została przygotowana na podstawie materiałów źródłowych PWN.