Informacje o obecności Żydów w Jadowie pochodzą już z końca XVII wieku. Pierwsza wzmianka o Żydach zamieszkujących miejscowość pochodzi natomiast z lat 60. XVIII wieku. Miejscowi Żydzi zajmowali się wówczas lichwą, dzierżawą karczem oraz drobnym handlem.
Gmina żydowska założona została najprawdopodobniej w XIX wieku. W latach 1830–1860 w miejscowości działała fabryka tałesów. W 1885 r. zakończono budowę synagogi. Ok. 1890 r. powstał nowy bet midrasz. W tym okresie założono też sztyble dla zwolenników cadyków z Góry Kalwarii, Serocka oraz Aleksandrowa. W 1897 r. Jadów zamieszkiwało 1272 Żydów na 1797 wszystkich mieszkańców.
W 1921 r. miejscowość zamieszkiwało ok. 1,5 tys. Żydów, co stanowiło 75% wszystkich ogółu ludności. Choć społeczność była ortodoksyjna, syjonizm oraz Bund znalazły swoich zwolenników. Szczególnie dużym poparciem cieszył się syjonizm w latach 30. XX w., kiedy to społeczność żydowska musiała zmierzyć się z narastającym antysemityzmem.
Po zajęciu miasta przez wojska niemieckie, jeszcze jesienią 1939 r. do Jadowa przesiedlono żydowskich mieszkańców Wyszkowa, który został spalony. Początkowo pomieszkiwali oni w bóżnicy jadowskiej. Jesienią 1940 r. Niemcy utworzyli getto, do którego przewieźli także Żydów wysiedlonych z Pułtuska, Nasielska i Żuromina. Na niewielkim obszarze do czerwca 1941 r. stłoczyli 2787 osób. Głód, rozprzestrzeniające się choroby doprowadziły do śmierci wielu mieszkańców getta. We wrześniu 1942 r. getto zlikwidowano, a jego więźniów wywieziono do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady Treblinka. Podczas likwidacji getta Niemcy zamordowali w Jadowie ok. 600 osób, wśród nich wiele dzieci. Ofiary pochowane zostały w masowym grobie na terenie cmentarza.
Bibliografia
- Jadow, [w:] The Encyclopedia of Jewish Life Before and During the Holocaust, red. S. Spector, G. Wigoder, t. 1, New Jork 2001, s. 527.
- Sefer Jadow. Jadow buch, red. A. Wolf Jasni, Jeruszalaim 1966.
