Żydzi kleczewscy mieli duży udział w życiu gospodarczym miasta. W 1919 r. z 34 firm działających w Kleczewie – należało do nich 20 (59%). Udział ludności żydowskiej w kleczewskim rzemiośle w 1920 r. wynosił 32,5%. Na podstawie spisu wyborców z 1924 r. można stwierdzić, że dominującymi zawodami były zajęcia związane z handlem oraz krawiectwo. Najwięcej było handlarzy – 42, kupców – 27, oraz krawców – 25. Niemalże identyczne dane zawiera drugie źródło, pozwalające oszacować strukturę zawodową miejscowych Żydów – wykaz ludności wyznania mojżeszowego uprawnionej do wyborów rabina gminy kleczewskiej w dniu 10 maja 1926 roku. Na 152 Żydów mogących wziąć udział w wyborach było 62 kupców i handlarzy oraz 29 krawców. Na początku 1926 r. było w Kleczewie 30 warsztatów krawieckich.

Do Żydów należały m.in. wytwórnie cukierków i olejów jadalnych, sklepy z artykułami kolonialnymi, artykułami żelaznymi, piekarnie, księgarnia, zakład fotograficzny. Większe przedsiębiorstwa prowadzili: Szmaja Fogel (mleczarnia), Josek Łabiszyński i Mordka Wajngort (olejarnie), Abram Ettinger i Majer Krotowski (elektrownie), Josek Chaba, Mojsze Lewkowicz i Mojsze Krzyżanowski (piekarnie), Kaufman Światowicz (przedsiębiorstwo samochodowe). Torf i węgiel brunatny wydobywali: Ruchla Psipsie i Ziskind Pregler. Mojsze Krzywanowski, właścicieli piekarni, zasiadał we władzach cechu piekarzy w Kleczewie. Z Wykazu cechów istniejących w Kleczewie z dnia 25 września 1933 r. wynika, że był podstarszym tego cechu. W 1935 r. w Kleczewie było 3 nauczycieli żydowskich, którzy uczyli prywatnie dzieci żydowskie i pobierali opłatę od 2,50 do 4 złotych za lekcję. Praktykę lekarską prowadził Chaskiel Kroner, dentystką była Rywka z Bermanów Herenszteinowa.

W ślad za swoją aktywnością gospodarczą Żydzi należeli do najzamożniejszych mieszkańców miasta. W 1919 r. 13 na 27 osób pochodzenia żydowskiego posiadało majątki w przedziale od 30 do 75 tys. marek polskich, natomiast w przedziale majątkowym od 10 do 30 tys. marek polskich odnotowano 96 osób, wśród nich 47 było Żydami.

Działalność gospodarczą Żydów wspierały znajdujące się w mieście instytucje finansowe. W 1929 r., o czym zaświadcza Wykaz żydowskich instytucji gospodarczych w Kleczewie, funkcjonowały dwie kasy: Kasa Spółdzielcza Kupców – 120 członków (prezesem był Gerszon Russ), oraz Kasa Bezprocentowa Żydowska (prezes Chaim Markowski), licząca 107 członków. Wykaz spółdzielni kredytowych znajdujących się na terenie Kleczewa na dzień 16 maja 1935 r. wymienia kolejne żydowskie instytucje finansowe: Bank Ludowy Spółdzielczy z ograniczoną odpowiedzialnością w Kleczewie oraz stowarzyszenie dobroczynne Gemilut Chesed.

Drukuj