Rozwój organizacji syjonistycznych na terenie powiatu puławskiego można podzielić na dwa okresy. Pierwszy nastąpił w czasie okupacji austro-węgierskiej. Wtedy to idee syjonistyczne zdobyły ogromną popularność i zaczęły powstawać pierwsze organizacje zrzeszające syjonistów. Na początku lat dwudziestych nastąpił zanik wielu z tych pierwszych organizacji. W Archiwum Państwowym w Lublinie znajduje się informacja o zebraniu członków Organizacji Syjonistycznej w grudniu 1923 r. Na zebraniu tym dokonano wyboru zarządu, w skład którego weszli:
- Luksenburg Sender
- Wizenberg Michel
- Golwaser Josek
- Karpel Icek-Majer
- Hendelsman Hersz
- Goldrajch Icek
Nie ma pewności czy informacja ta dotyczy Puław. Osoby wymienione jako członkowie zarządu już nie pojawiają się w późniejszych informacjach o działalności społecznej i politycznej mieszkańców miasta. Także informacja o przedstawieniu amatorskim urządzonym przez tą organizację, z którego dochód przeznaczono na fundusz zapomogowy dla niezamożnej młodzieży żydowskiej nie pasuje do sposobu, w jaki w okresie późniejszym organizacja ta działała na terenie miasta. Oddział partii bowiem nie angażował się bezpośrednio w działalność kulturalną. Działania polityczne i kulturalne prowadziły stowarzyszenia i partie, których kierownictwo sprawowali członkowie Organizacji Syjonistycznej.
Na początku lat 20. doszło do zróżnicowania wewnętrznego w ruchu syjonistycznym, co spowodowało rozdrobnienie dotąd jednolitego ruchu. Poszczególne odłamy działały niezależnie i jedynym łącznikiem pozostawała idea budowy państwa oraz plany emigracyjne. Ogromny nacisk wszystkie organizacje syjonistyczne kładły na walkę o równouprawnienie Żydów w Polsce, działalność oświatową i kulturalną wewnątrz społeczności żydowskiej, upowszechnienie języka hebrajskiego w miejsce nazywanego przez syjonistów żargonem - jidysz. Z myślą o emigracji wszystkie organizacje dbały też o rozwój fizyczny młodzieży żydowskiej.
W dniu 22 III 1927 roku zarejestrowano w Puławach oddział Organizacji Syjonistycznej. Zachowała się lista członków-założycieli oddziału. Starania o założenie oddziału trwały od grudnia 1926 roku. Założycielami byli:
- Moszek Rubinsztajn - lat 31
- Rafał Liebfeld - lat 30
- Jozef Waldbaum - lat 32
- Szlama Ratnowski - lat 39
- Aron Szylemez - lat 29
- Szmul Bajgelman - lat 30
- Mordehe Ajzenman - lat 24
- Icek Majer Feferman - lat 46
- Saul Tochterman - lat 32
- Jankiel Ratnowski - lat 42.
Oficjalne pismo Organizacji z grudnia 1926 roku zawiera tylko 9 nazwisk założycieli. W marcu 1927 roku na zgłoszeniu sporządzonym dla starosty puławskiego jako 10 osoba pojawia się Jankiel Ratnowski.
W roku 1929 Organizacja posiadała 32 członków. Jej przewodniczącym był Szlama Ratnowski. Trzy lata później do organizacji w Puławach należało już 87 osób (w całym powiecie 359). Działalność prowadzili głównie poprzez takie stowarzyszenia jak: "Tarbut", "Hechaluc Pionier", "Makabi". W środowisku robotniczym funkcjonowała kierowana przez członków Organizacji Syjonistycznej partia "Hitachdut". Organizacja zmierzała do opanowania całego życia społecznego ludności żydowskiej. Ciesząc się dużym poparciem społeczności żydowskiej, zdobywała coraz większe wpływy w takich stowarzyszeniach jak "Linas-Hacedek", "Gemiłes Chesed" i w związkach zawodowych (w 1932 roku jej wpływy w Związku Drobnych Kupców i Handlarzy w powiecie puławskim szacowano na 70% przy ilości członków Związku sięgającej 469 osób).
Puławski oddział Organizacji Syjonistycznej nie działał jak partia polityczna i partią nie był choć oddziaływał na życie polityczne społeczności żydowskiej Puław. Jego członkowie reprezentowali szerokie spektrum polityczne obecne w Światowej Organizacji Syjonistycznej. Nazywano ich syjonistami ogólnymi. Poszczególni członkowie podejmowali działania mające na celu ożywienie społeczne i popularyzację syjonizmu. Decyzje dotyczące ich działań zapadały nie na zebraniach partyjnych tylko na zamkniętych spotkaniach małych grup członków Organizacji w domach prywatnych lub wynajętych lokalach.
W zarządzie Organizacji działającym w roku 1932 największą rolę odgrywali:
- Jankiel Ratnowski - przewodniczący
- Szlama Ratnowski - sekretarz
- Mojżesz Ankier - członek
- Benjamin Loterszpil - członek
W kwietniu 1935 r. Jankiel Ratnowski zarejestrował w Puławach liczący 19 członków oddział Organizacji Ogólnych Syjonistów w Polsce zbliżony politycznie do frakcji Żabotyńskiego.
Bibliografia
- Archiwum Państwowe w Lublinie, Urząd Wojewódzki w Lublinie, Wydział Społeczno-Polityczny, sygn. 461, 483, 487, 1944, 2254.
