Synagoga w Rymanowie znajduje się w pobliżu Rynku, pomiędzy ulicami: Bieleckiego, Kilińskiego i Piękną.
Feliks Kiryk w opracowaniu „Miasto Rymanów od XV do schyłku XVIII w.” pisze, że bożnicę murowaną mamy poświadczoną dopiero w 1744 r. „Judeai In hac civitatete Rymanowiensi reperriunriur plures, habentque aedificatem synagogam muratam”[1.1]. Ks. Przemysław Macnar w informacji „Synagoga młodsza?” zamieszczonej w „Naszym Rymanowie” nr 54 podaje, że z protokołu powizytacyjnego biskupa Jana Krzysztofa Szembeka z 1772 r. wynika, że dopiero wówczas Żydzi rymanowscy starali się o pozwolenie na budowę murowanej bożnicy „...ut exttructae murrataeque Synagogae suee famltatetem...”.
Ale z 1712 r. pochodzi informacja, że Żydzi rymanowscy pożyczyli od Jana Gorzkowskiego ołtarzysty krośnieńskiego 300 złp. i zabezpieczyli pożyczkę m.in. na „synagoga murata”. Tak więc na pewno już w 1712 r. była murowana synagoga w Rymanowie.
Wobec tych niedających się pogodzić sprzeczności podzielam pogląd Stanisława Szczęka[1.2], architekta z Krakowa, który przebadał ponad 60 synagog z terenu Małopolski i na podstawie analizy porównawczej doszedł do wniosku, że synagoga rymanowska została wzniesiona na przełomie XVI i XVII w. Jest w formie bardziej archaiczna od bożnicy Kuppa w Krakowie pochodzącej z 1648 r., a nawet w pewnym względzie bardziej archaiczne są w niej zastosowania architektoniczne niż w starej synagodze rzeszowskiej pochodzącej z 1610 r. Ale Szczęk dopuszcza także możliwość, że synagoga krakowska synagoga Kuppa mogła być wzorcowa i rymanowska powstała tuż po niej, chociaż jak zaznacza, wygląda na starszą.
Nie można jednak wykluczyć, że owa wzmianka z protokołu powizytacyjnego biskupa Jana Krzysztofa Szembeka z 1772 r. nie dotyczy istniejącej synagogi, ale w istocie odnosi się do bejt ha-midrasza, który Żydzi też chcieli mieć murowany. Księga ławniczo-wójtowska Rymanowa pod rokiem 1700 wymienia m.in. Lewka szkolnika synagogi, co oznacza, że istniała już wówczas w jakiejś formie religijna szkoła żydowska w mieście. Trzeba wszakże pamiętać i o tym, że dla społeczności żydowskiej zdecydowanie ważniejsza jest szkoła niż synagoga i że oba te terminy używano dawniej zamiennie.
Zbudowana z kamieni rzecznych, otoczaków z piaskowca oraz cegły palonej, wkom-ponowana była w system obronny miasta. Główna bryła budowli ma kształt prostokąta 17 x 21 m, z murami o wysokości 11 m i grubości 2 m. Pierwotnie posiadała dach brogowy kryty gontem. W końcu XIX w. została przebudowana. Zmieniono kształt dachu, pokryto go blachą, przebudowano strop z kolebkowego na Kleina. Bima wsparta na czterech filarach 50 x 50 cm, o wysokości 8 m i rozstawie 2,5 m, pochodzi z okresu przebudowy. Gipsowe kapitele kolumn reprezentują eklektyzm wiedeński. Jednocześnie w czasie przebudowy północno-wschodni narożnik świątyni umocniono skarpą.
Równolegle z synagogą powstała sala modlitewna dla kobiet, stanowiąca nieistniejącą już (rozebraną w latach 50-tych XX w.) przybudówkę od strony południowej. Świadczy o tym symetryczne rozmieszczenie okien, łączących ją z nawą synagogi oraz materiał nadproży i glifów. Natomiast przybudówka zachodnia powstała w końcu XIX w. w trakcie gruntownej przebudowy synagogi. Również już nie istnieje.
Wieża synagogi wzniesiona na rzucie koła jest częściowo wtopiona w bryłę korpusu nawy. Posiada największą średnicę wśród zachowanych wież synagogalnych w Małopolsce. Murowana jest wyłącznie z kamienia. Wewnątrz były drewniane schody. Mogła służyć jako więzienie – carcer Judaicum. Pod wieżą rymanowską brak lochu, takiego jak choćby w Lesku.
Synagoga jest orientowana. Na ścianie wschodniej zachowała się nisza po aron hakodesz. Na wysokości szafy ołtarzowej w blendach umieszczone są inskrypcje w języku hebrajskim, malowane farbą klejową. W połowie trzeciej kondygnacji znajdują się malowidła ścienne także wykonane techniką klejową. Zachowały się wizerunki orła i lamparta z „Przypowieści Praojców” oraz na ścianie zachodniej – scena modlitwy pod Ścianą Płaczu, a także widok pałacu Dawida. Jak zauważył Zusje Efron, dyrektor muzeum Mishkan Le Omanut w Ein Horod w Izraelu, autor malowidła prawdopodobnie posłużył się widokówką. Sądził, iż maluje pałac Dawida, podczas gdy w rzeczywistości namalował klasztor Karmelitów w Jerozolimie. W 2004 r. ruinę synagogi przejął Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej z zamiarem restauracji i przywrócenia jej pierwotnego wyglądu oraz kultowego charakteru. Inicjatorami tego przedsięwzięcia jest Związek Żydów Rymanowskich z Nowego Jorku oraz rabin Menachem Abraham Reich (potomek cadyka Menachema Mendla w ósmym pokoleniu).
27 maja 2005 r., w przeddzień 190 rocznicy śmierci cadyka Menachema Mendla, w częściowo wyremontowanej synagodze modliło się kilkudziesięciu chasydów z Polski, Izraela i USA.
Synagoga została wpisana do rejestru zabytków pod numerem A-273 w dniu 3.11.1970 roku.
