Około 1850 roku władze austriackie wprowadziły zarządzenia sanitarne, według których miejsca pochówku miały znajdować się poza miastami. Wówczas założono w Radomyślu Wielkim drugi cmentarz żydowski. Wybrano pod niego działkę poza miastem, w Kątach, przy drodze do Dąbrówki Wisłockiej. Współcześnie jest to teren położony ok. 1300 m na wschód od rynku, z dojazdem ulicą Targową lub Akacjową, na działce noszącej numer ewidencyjny 813/1. Na obecnym etapie badań trudno ustalić granice cmentarza w 1939 roku. Współczesna działka jest znacznie większa niż na mapie katastralnej z połowy XIX wieku. Najprawdopodobniej gmina wyznaniowa dokupiła po 1855 r. trzy działki, na katastrze pod nr 1820, 1000 i 1001. W terenie ich granice są niewidoczne.

Do dzisiaj na powierzchni 1,3 hektara zachowało się około 60 nagrobków w różnym stanie. Wiele jest ukrytych w krzakach lub pod warstwą darni. Najstarszy, jaki odnaleziono, upamiętnia Efraima Fiszla zmarłego w 1817 roku; został zapewne przeniesiony ze starego cmentarza. Na macewie znajduje się inskrypcja: „Zasłużony odpoczynek w starości / Mąż prawy i zacny Efraim Fiszel syn Pereca błogosławionej pamięci, zmarł w dniu,....(5)577”. W pobliżu znajduje się grupa nagrobków z lat 1851–1862. Do najlepiej zachowanych należą macewy rodzin Windstrauchów (1939) i Pistrągów (1942).

W czasie drugiej wojny światowej Niemcy organizowali na jego terenie egzekucje ludności żydowskiej, największa miała miejsce 19 lipca 1942 roku, kiedy zamordowano tu ok. 500 Żydów z radomyskiego getta. Ciała ofiar chowano na miejscu, w zbiorowych mogiłach we wschodniej części cmentarza. Równocześnie cmentarz został zdewastowany. Macewy były przez Niemców rozbijane młotami i następnie wykorzystywane pod budowę drogi w Dulczy Wielkiej i Rudzie. Proces niszczenia trwał po 1945 roku.

W 1987 r. z inicjatywy Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Radomyskiej wzniesiono pomnik upamiętniający około 500 Żydów zamordowanych w tym miejscu 19 lipca 1942 roku. Przy pomniku umieszczono belkę ocalałą z radomyskiej synagogi. W 1989 r. cmentarz został wpisany do rejestru zabytków pod nr. A-1156 z dn. 12.12.1989. Przy wjeździe na cmentarz ustawiono tablicę informacyjną.

W latach 2005–2006 w ramach projektu Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego „Przywróćmy Pamięć” uczniowie z miejscowego Zespołu Szkół przeprowadzili prace porządkowe na cmentarzu.

Drukuj