Początki Tarczyna sięgają XIII w. Powstała wówczas osada targowa z kościołem na skrzyżowaniu dróg łączących Radom z Zakroczymiem i Błonie z Czerskiem. Najstarsza wzmianka informująca o istnieniu Tarczyna pochodzi z 1259 r. W XIV w. erygowano parafię. Od 1353 r. wieś stanowiła jej uposażenie. Otrzymała także z nadania księcia mazowieckiego Kazimierza I prawo miejskie odmiany magdeburskiej.

W 1404 r. Tarczyn zmienił właściciela. Z miasta książęcego stał się miejscowością będącą częścią uposażenia proboszcza kapituły warszawskiej. W XVI w. przy kościele powstała szkoła. W 1549 r. ufundowano przytułek dla ubogich. Rozwijająca się Warszawa wpłynęła na to, że spadło znaczenie miasta.

Pożar XVI w., a następnie wojna polsko-szwedzka 1655-1660 r. przyczyniła się do upadku Tarczyna, który nigdy nie odzyskał już poprzedniej pozycji. Stacjonujące w Tarczynie w latach 1702-1704 wojska uczestniczące w wojnie północnej, ostatecznie zrujnowały miasto. Odbudowę przerwał pożar w 1755 r. Ponowna odbudowa zakończyła się dopiero w połowie XIX w. Od końca XVIII w. Tarczyn przeszedł na własność skarbu państwa. Miasto w pierwszej połowie XIX w. było pogrążone w marazmie ekonomicznym.

W 1850 r. w 53 domach, w tym 6 murowanych, mieszkało zaledwie 557 mieszkańców. Mimo utraty w 1869 r. praw miejskich, Tarczyn stopniowo zaczyna rozwijać się jako ośrodek rolniczo-rzemieślniczy z około 100 rzemieślnikami i 10 jarmarkami i cotygodniowymi targami. Uruchomienie w 1898 r. kolejki dojazdowej Warszawa-Grójec było kolejnym bodźcem, który sprzyjał rozwojowi osady.

W początkach XX w. liczba ludności wzrosła do 3000. W czasie II wojny światowej duża część Tarczyna uległa zniszczeniu.

Uzyskanie w 1953 połączenia kolei szerokotorowej ze Skierniewicami i Pilawą przyczyniło się do rozbudowy miasta. W 1966 r. wybudowano duże zakłady przetwórstwa owocowo-warzywnego.

W 2003 r. Tarczyn odzyskał prawa miejskie[1.1].

Położenie geograficzne i administracyjne:

Do XVIII – Królestwo Polskie
1795-1807 Prusy
1807-1815 Księstwo Warszawskie
1815-1918 Rosja (Królestwo Polskie), województwo mazowieckie, gubernia mazowiecka
1918-1939 Polska, województwo warszawskie, powiat grójecki
1939-1945 Niemcy, Generalna Gubernia, dystrykt warszawski, powiat grójecki
1945-1975 województwo warszawskie
1975-1998 województwo warszawskie
Od 1999 województwo mazowieckie, powiat piaseczyński

 

Drukuj

Przypisy

  • [1.1] Miasta polskie w tysiącleciu, t. 2, Wrocław-Warszawa-Kraków Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo 1967, s. 518; Jerzy Golański, Z dziejów Tarczyna, Tarczyn 1997, passim.