Tomaszów Mazowiecki powstał jako osada przemysłowa, oparta o okoliczne złoża rud żelaza. Jednocześnie właściciele miasta, Ostrowscy mnożyli zachęty do rozwoju m. in. przemysłu tkackiego, sukiennictwa oraz handlu. Pierwsi przedstawiciele społeczności żydowskiej zamieszkali w Tomaszowie na przełomie XVIII i XIX w. Zajęli się wówczas drobnym handlem, rzemiosłem, a także dzierżawą karczem oraz wyszynków. Najokazalsza karczma należała do Gottlieba Holsztajna w rogu rynku św. Józefa (pl. Kościuszki 19).

Aktywność w dziedzinie przemysłu przypadła natomiast na początek XIX wieku. Jankiel Steinman sprowadził wówczas z Niemiec wykwalifikowanych pracowników do swojego zakładu włókienniczego. Abram Elbinger wybudował z kolei doskonale prosperujący zakład produkcji czerkasu. W powstających fabrykach znajdowali zatrudnienie również Żydzi. Jednakże ortodoksi określali Tomaszów Mazowiecki mianem „nieczystego”. Powodem była konieczność pracy w sobotę[1.1].

W XIX–XX w. w. w Tomaszowie funkcjonowało wiele przedsiębiorstw, sklepów i zakładów rzemieślniczych należących do Żydów. Wśród nich były m. in.[1.2]:

• fabryka włókiennicza Dawida Bornsztajna (D. Bornstein S. A., ul. Warszawska 8);
• zakłady metalowe: Leopolda Kronenberga, Samuela Steinmana, Bolesława Szepsa;
• fabryka pomp i maszyn rolniczych Moryca Cymermana;
• zakłady Spółki Akcyjnej Fabryk Sukna „H. Landsberg” (Towarzystwa Akcyjnego Tomaszowskiej Fabryki Sztucznego Jedwabiu);
• fabryka cukrów I. Dessaua;
• drukarnie M. Garfinkiela, W. Handwergera oraz F. Pruskiego i J. Glasa;
• fabryka dywanów Ch. Rubin S. A., ul. Jeziorna 22;
• Tomaszowska Fabryka Dywanów i Chodników A. Śpiewaka;
• przedsiębiorstwo elektrotechniczne J. Goldmana;
• farbiarnia Bracia Czamańscy i A. Śpiewak;
• garbarnie: A. Balbin, M. Balbin, Sz. Zandberg;
• kaszarnie R. Blankieta i S. Rozenbluma;
• młyny: Badowera i Birencwejga oraz Bauma i Horna;
• fabryka mydła J. Milsztejna;
• fabryka octu J. Drailinga;
• owocarnia R. Rozenthala;
• piekarnie (liczne);
• fabryka pluszu I. Bornsztajna;
• fabryka pluszu Z. Bornsztajna (Towarzystwo Akcyjne Z. Bornstein, ul. Warszawska 59/71);
• fabryka sukna Jakubowski i Spółka;
• fabryka sukna M. Kirszenbauma;
• fabryka sukna S. Königheita;
• fabryka sukna L. Steinmana;
• fabryka sukna S. Steinmana i A. Aronsona;
• fabryka sukna Bracia Szenkiera;
• fabryka sukna B. Wajnreba;
• tartak i młyn „Julianów” (Reismann i Przepiórka);
• tkalnie mechaniczne (liczne), w tym: S. Bornsztejn, Antoni Rozenblitt, E. Rozenblum;
• tkalnie ręczne S. Burgina i M. Szepsa;
• fabryka wyrobów wełnianych D. Mintza;
• fabryka wód gazowanych D. Finkielsztajna;
• fabryka wód gazowanych S. Szampanera.

Wśród rzemieślników żydowskiego pochodzenia swoje zakłady prowadzili[1.3][1.1.2]:

• krawcy (bardzo liczni);
• szewcy;
• stolarze;
• murarze;
• czapnicy;
• szklarze;
• blacharze;
• kramarze;
• szynkarze;
• piekarze;
• rzeźnicy;
• garncarz;
• elektrycy;
• jubilerzy;
• kamasznicy;
• malarze;
• siodlarze;
• ślusarze.

Sklepy[1.1.2]:

• wyroby blaszane A. Ajzykowicza;
• sklepy bławatne (liczne), w tym E. Artmana, M. Breslera, H. Desaua, Ch. Fiszoffa, E. Fiszoffa, B. Gewirca, H. Landsberga, S. Redlicha;
• materiały budowlane;
• drożdze;
• artykuły elektrotechiczne, w tym M. Birencwajga;
• futra B. Fuksa;
• sklepy z galanterią (bardzo liczne), w tym: G. Goldberg, S. Goldsztejn, A. Granat, S. Koszerowski, M. Lenge, G. Lebenmajer, S. Lewenrajch, A. Pacer, S. Rozenblum, R. Tenenbaum, A. Zylbersztejn;
• kapelusze damskie;
• kiszki zwierzęce;
• sklepy kolonialne (bardzo liczne);
• księgarnie, w tym S. Rubin;
• naczynia kuchenne, w tym: B. Borensztajn, I. Goldman, B. Stejnberg, I. Stejnberg;
• sklepy z manufakturą, w tym H. Rubinek;
• handel mąką, w tym I. Heszkowicz, I. Rozencwajg;
• sklepy z mydłem;
• skład olejów J. Lustiga;
• składy opału: Ch. Baron, O. Fogelman;
• materiały piśmiennie: A. Glass, J. Glass, P. Wajsbard;
• hurt piwa;
• rzeźnicze (liczne);
• handel skórami, w tym M. Szufmana, J. Szymbacha;
• sklepy ze spirytualiami, w tym B. Müllera, P. Sterfelda, A. Szylita, S. Willicha;
• hurt spirytusu A. Hercmana;
• sklepy spożywcze (bardzo liczne), w tym F. Ajzensztajna, M. Blata, J. Bratsztajna, M. Eizenberga, I. Faktora, S. Ferbera, I. Fogla, Ch. Granka, S. Herszkowicza, G. Kirszbauma, P. Kurca, B. Stejnowicza, S. Szymbacha, A. Zylberberga, G. Zylberberga oraz firmy Jeleń, Landau i Hoppe;
• wyroby szewskie;
• handel szmatami;
• handel śledziami, w tym Ch. Benglerowicza i J. Hoffmana;
• artykuły techniczne;
• wyroby tytoniowe (liczne);
• ubrania gotowe, w tym J. Sywacki i Jakubowicz;
• handel wełną;
• składy węgla;
• handel zbożem;
• handel żelazem, w tym: S. Ankier, P. Blumberg, A. Erlich, J. Zylberberg, H. Zylberwasser, L. Żelaźnik;

Funkcjonowały też usługi[1.1.2]:

• lekarze;
• dentyści;
• weterynarz Henryk Kassenerg;
• adwokatura: Ludwik Frucht; Jakub Hirszprung;
• cukiernie;
• gazety „Tomaszower Cajtung” i „Tomaszower Wochenblat”;
• felczerzy;
• zakłady fotograficzne;
• fryzjerstwo (liczne);
• herbaciarnie;
• kina, w tym „Odeon” A. Bernstejna;
• piwiarnie: J. Fogel, J. Heinc, H. Kessler, B. Oberman, R. Rozencwajg;
• pralnie;
• restauracje, w tym T. Donnera, Ch. Lejzerowicza, O. Müllera;
• biura techniczne.

W Tomaszowie Mazowieckim działał wreszcie Bank Ludowy założony przez Salomona Wassermana[1.4].