Pierwsza wzmianka o wsi Żory pochodzi z 1258 r.[1.1]. Była to wówczas wieś należąca do klasztoru cystersów w Rudach Raciborskich. W 1272 r. książę opolski i raciborski Władysław lokował miasto Żory, które miało strzec ważnego szlaku handlowego ze Śląska do Małopolski. Wybudowano wówczas mury obronne miasta z dwoma bramami.
W 1327 r. książę Władysław Bytomski (1277-1352) złożył hołd lenny królowi Czech i od tego momentu Żory znajdowały się pod zwierzchnictwem czeskim i dzielił losy polityczne Śląska. W 1345 r. wojska polskie bez powodzenia oblegały Żory. W 1433 r. Żory były oblężone przez wojska husyckie[1.2]. W 1526 r. zginął bezpotomnie król Czech i Węgier Ludwik II Jagiellończyk (1506-1526), a tym samym na tronie Czech zasiadł arcyksiążę austriacki Ferdynand Habsburg. W ten sposób Żory przeszły pod panowanie Habsburgów.
W 1552 r. wielki pożar zniszczył część miasta, a w 1555 r. epidemia dżumy zdziesiątkowała mieszkańców. W 1556 r. miasto wykupiło się spod zależności Habsburgów i stało się wolnym miastem. Podczas wojny trzydziestoletniej w 1627 r. miasto zostało splądrowane. W 1702 r. wielki pożar zniszczył znaczną część miasta. W 1742 r. Żory przeszły pod zwierzchnictwo Prus, pod niemiecką nazwą Sohrau. Miasto słynęło wówczas głównie z wielkich jarmarków. Kolejny wielki pożar zniszczył miasto w 1806 r. W XIX w. nastąpił rozwój gospodarczy miasta. W 1830 r. wybudowano hutę żelaza, a w 1842 r. odlewnię żeliwa. W 1843 r. miasto nawiedziła epidemia tyfusu, która uśmierciła jedną trzecią mieszkańców. Uruchomienie w 1884 r. linii kolejowej było kolejnym czynnikiem pobudzającym gospodarkę.
W okresie międzywojennym mieszkańcy Żor aktywnie wzięli udział w powstaniach śląskich 1919-1922. Pomimo wyniku plebiscytu 1921 r. (70% poparcia dla Niemców) , w 1922 r. Żory zostały przyłączone do Polski[1.3]. W 1939 r. w Żorach żyło 6100 mieszkańców.
Podczas II wojny światowej we wrześniu 1939 r. Żory zajęły wojska niemieckie. Miasto zostało włączone do III Rzeszy. W marcu 1945 r. Żory zostały zajęte przez wojska sowieckie. Podczas ciężkich walk zniszczeniu uległo 80% zabudowy miejskiej. Następnie miasto wróciło do Polski.
