Austriacki zabór – ziemie polskie włączone do Austrii podczas rozbiorów Polski. Już w 1769 r. Austriacy zagarnęli polski Spisz, a w 1770 r. okupowali starostwa: nowotarskie, czorsztyńskie i sądeckie.
Austriacki Toleranzpatent, wystawiony przez cesarza Józefa II w 1789 roku dla Żydów galicyjskich, nakazywał zniesienie odrębnych gmin żydowskich, nadanie Żydom nazwisk i poddanie ich takim samym obowiązkom publicznym jak te, które dotyczyły chrześcijan (ze służbą wojskową na czele). Cesarz wprowadził również świecką edukację i zarządził administracyjną walkę z zewnętrznymi znamionami odrębności, takimi jak obyczaje, strój i język (dla ujednolicenia wielonarodowościowego państwa forsował używanie w życiu publicznym języka niemieckiego). Patent Józefa II otwierał cechy dla żydowskich rzemieślników, wprowadzał całkowitą wolność handlu i rzemiosła oraz nadawał Żydom obywatelstwo miejskie.
Jednocześnie ludność żydowska obłożona została licznymi bezpośrednimi i pośrednimi podatkami. Najbardziej dokuczliwe okazały się podatki pośrednie ‒ koszerny i świeczkowy. Podatki te, dzierżawione żydowskim poborcom i wyjątkowo bezwzględnie egzekwowane, stały się szczególnie ciężkie i znienawidzone. Znaczny wzrost obciążeń podatkowych dla szerokich grup społecznych okazał się trudny do udźwignięcia i w konsekwencji dla niektórych oznaczał restrykcyjne ograniczenia podstawowych praw.
Żydzi (za wyjątkiem nielicznych zwolenników oświecenia) traktowali te regulacje jako agresywną politykę, wymierzoną przeciwko żydowskim interesom i mającą na celu zniszczenie żydowskiej tożsamości. Napotykała ona na opór także w kręgach austriackiej biurokracji i wśród poddanych, którzy nie chcieli równouprawnienia Żydów. W efekcie, już po kilku latach – wraz ze śmiercią Józefa II – polityka ta została praktycznie zawieszona. Samorząd żydowski pozostawał jednak coraz bardziej zależny od woli administracji habsburskiej, co doprowadziło do zdeprecjonowania jego roli w społeczności żydowskiej. Podczas rewolucji 1846-48 roku Polacy i Żydzi zjednoczyli się w walce przeciw Austriakom. Żydzi zostali wówczas na krótki okres równouprawnieni. Po upadku rewolucji emancypację spowolniono, ale w ciągu lat 50. Żydzi stopniowo otrzymywali kolejne prawa, a proces formalnej emancypacji zakończył się ostatecznie w 1867 roku.
Treść hasła została przygotowana na podstawie materiałów źródłowych PWN.
