Narodowa Demokracja (endecja): nacjonalistyczno-konserwatywny ruch polityczny powstały w Polsce w II połowie XIX wieku. Jednym z jego twórców, ideologiem oraz niekwestionowanym przywódcą był Roman Dmowski. Ideologia endecji głosiła, że naród jest wartością nadrzędną, dlatego należy rozwijać w społeczeństwie polskim świadomość przynależności narodowej i potrzebę solidaryzmu narodowego. Tożsamość narodową umacniało powiązanie jej z religią rzymsko-katolicką. Zagrożenie dla spójności narodu widziano we wpływach ideologii internacjonalistycznych, zwłaszcza socjalizmu i komunizmu, oraz w obecności na ziemiach polskich mniejszości narodowych, przede wszystkim Żydów; stąd obecność antysemityzmu w ideologii.

Pierwszą organizacją nowoczesnego ruchu narodowego w Polsce była Liga Polska, powstała w 1886 roku, w 1893 przekształcona w Ligę Narodową, a w 1897 – w Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne. W niepodległej Polsce ruch narodowy skupił się w Związku Ludowo-Narodowym, który odgrywał dużą rolę polityczną przed zamachem Piłsudskiego. W 1928 roku partia przekształciła się w Stronnictwo Narodowe. Od 1926 roku działał Obóz Wielkiej Polski, jednoczący organizacje o ideologii nacjonalistycznej. Z powodu opozycyjności wobec sanacji oraz agresywnych wystąpień, został w 1933 roku zdelegalizowany.

Część młodzieży utworzyła wtedy Obóz Narodowo-Radykalny. Stronnictwo Narodowe dążyło do spowodowania emigracji Żydów z Polski, ograniczania ich obecności w handlu, w niektórych zawodach (adwokaci), dostępu do wyższego wykształcenia. Młodzieżówki organizowały zamieszki antysemickie na uczelniach, domagając się getta ławkowego i numerus nullus, oraz akcje bojkotu ekonomicznego Żydów. W okresie II wojny światowej Stronnictwo Narodowe działało na emigracji oraz, konspiracyjnie, w kraju, tworząc organizacje wojskowe (Narodowa Organizacja Wojskowa, Narodowe Siły Zbrojne).

Na ich oddziałach partyzanckich ciążą oskarżenia o zwalczanie polskich organizacji lewicowych (nie tylko komunistów) oraz mordowanie Żydów. Po wojnie działacze endeccy byli więzieni i mordowani przez władze komunistyczne. W PRL nie istniały organizacje narodowe. Obecnie do ideologii endeckiej odwołuje się Liga Polskich Rodzin.

Hasło powstało w ramach projektu Zapisywanie świata żydowskiego w Polsce, którego autorką jest Anka Grupińska, znana polska dziennikarka i pisarka, specjalizująca się w najnowszej historii Żydów polskich. Projekt ten, zainicjowany w 2006 roku przez Muzeum Historii Żydów Polskich, polega na rejestrowaniu rozmów z polskimi Żydami wszystkich pokoleń.