Tzw. Ziemie Odzyskane – wschodnie i północne tereny Niemiec włączone do Polski po II wojnie światowej w następstwie porozumienia Stanów Zjednoczonych, ZSRR i Wielkiej Brytanii, zawartego podczas konferencji w Poczdamie (lipiec–sierpień 1945 r.). Ziemie Odzyskane obejmowały tereny dużej części Śląska, ziemi lubuskiej, Pomorza Zachodniego ze Szczecinem, Pomorza Wschodniego z Gdańskiem oraz południowej części Prus Wschodnich, czyli Warmię i Mazury; łącznie 102 855 km2.
Termin „Ziemie Odzyskane” został upowszechniony przez władze komunistyczne w drugiej połowie lat 40. XX w. na potwierdzenie tezy o odzyskaniu przez Polskę prastarych ziem słowiańskich (piastowskich), przejętych i zgermanizowanych w wyniku wielowiekowego podboju.
Zamieszkujący te ziemie Niemcy zostali wysiedleni, a ich miejsce zajęli przesiedleńcy i ludność napływowa. Podczas działań wojennych uciekło lub zostało ewakuowanych z Ziem Odzyskanych ok. 5 mln Niemców. W latach 1945–1950 wysiedlono ok. 3,5–4 mln ludności niemieckiej; w ich miejsce osiedliło się w latach 1945–1948 ok. 4,8 mln Polaków. Na Ziemiach Odzyskanych (głównie Górny Śląsk, Warmia i Mazury) pozostał ok. 1 mln ludności autochtonicznej. W 1949 r. ludność Ziem Odzyskanych składała się w 48% z przesiedleńców z innych regionów Polski, 27,7% – z repatriantów z ZSRR, 19,7% stanowili autochtoni, a 3,8% – reemigranci z innych państw (m.in. z Francji, Jugosławii). Wśród osadników, zwłaszcza na Dolnym Śląsku, było wielu Żydów. W połowie 1946 r. mieszkało ich tam 90 tys.; był to wówczas największy ośrodek osadnictwa żydowskiego w Polsce.
Administrację polską na Ziemiach Odzyskanych tworzono od marca 1945 roku. Między listopadem 1945 a styczniem 1949 r. administrację Ziem Odzyskanych sprawowało Ministerstwo Ziem Odzyskanych. Władze polskie przeprowadziły szeroką kampanię propagandową dowodzącą polskości Ziem Odzyskanych i podjęły liczne inicjatywy mające na celu wyrugowanie niemieckiej tożsamości z nowo przyłączonych terenów, m.in. poprzez polonizowanie miejscowych nazw i niszczenie wszelkich śladów niemieckiej obecności.
Dewastację niemieckiego mieniarozpoczęławkraczająca na te tereny Armia Czerwona. Kontynuowano ją w początkowymokresieadministracji polskiej w ramachwywózkimajątkuruchomego do ZSRR oraz masowejgrabieży (tzw. szabru), w którejuczestniczyła ludność napływowa. Jednym z powodów, dla którychPolacyuczestniczyli w niszczeniu i rozkradaniupozostawionego niemieckiego mienia była niepewność jutra. Wielu nie wierzyło, że nowoutworzonegranicezostanąutrzymane, obawiano się również wybuchukolejnejwojnyświatowej. Przynależność Ziem Odzyskanych do Polski jeszcze przez długie lata była niepewna. W 1950 r. nową granicęwschodniąuznałaNiemiecka Republika Demokratyczna (NRD), a dopiero w 1970 r. zrobiła to Republika Federalna Niemiec (RFN). Ustalenia dotyczące przynależności Ziem Odzyskanych do Polski zostały potwierdzone po zjednoczeniu Niemiec w 1990 roku.
Treść hasła została przygotowana na podstawie materiałów źródłowych PWN oraz przy wykorzystaniu hasła stworzonego w ramach projektu „Zapisywanie świata żydowskiego w Polsce”, którego autorką jest Anka Grupińska, znana polska dziennikarka i pisarka, specjalizująca się w najnowszej historii Żydów polskich. Projekt ten, zainicjowany w 2006 r. przez Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, polega na rejestrowaniu rozmów z polskimi Żydami wszystkich pokoleń.
