Cmentarz żydowski w Dąbrównie znajdował się przy ul. Ogrodowej 7, na działce zajmowanej obecnie przez pensjonat (działka nr 611). Jego lokalizację w kontekście historycznym ukazują m.in. archiwalna mapa niemiecka z lat 1870–1871 oraz topograficzna Messtischblatt z 1933 r. (skala 1:25000).
Cmentarz został założony na wschód od miasta, za Bramą Polską, na wschodniej części rozległego wzgórza, zwanego Górą Jerozolimską – Jerusalemberg – Jeruzalem (nazwa znana była od co najmniej 1704 r.). Powstał zapewne na mocy przywileju dzierżawnego, nadanego 24 grudnia 1787 r. w Królewcu; mieli być tutaj grzebani także Żydzi z Lubawy, Lidzbarka Welskiego i Nidzicy. Jego powierzchnia przypomniała trapez, mierzący ponad 0,5 ha. Teren ogrodzony był drewnianym płotem, a niektóre kwatery miały własne metalowe ogrodzenia.
Z zachowanego materiału fotograficznego wynika, że po raz pierwszy cmentarz został zdewastowany na początku I wojny światowej. Choć Dąbrówno nie zostało zajęte przez Rosjan, obwiniono o to właśnie żołnierzy rosyjskich. Wiadomo, że uszkodzono wówczas piaskowcową macewę Abrahama syna Beniamina, zmarłego 06.02.1908 roku. Ostateczne zniszczenie przypadło na epokę nazistowską w Niemczech oraz okres po 1945 roku. Pod koniec XX w. został zabudowany – w 1990 r. na jego obszarze powstała zabudowa hotelarsko-gastronomiczna. Podczas budowy kompleksu natrafiono na ludzkie kości, które zebrano i pochowano na cmentarzu katolickim. W tej sytuacji jedynym zachowanym reliktem naziemnym nekropolii jest starodrzew – świerki i lipy, które zgodnie z mapą z 1933 r. wyznaczały niegdyś część granicy dawnego cmentarza.
Bibliografia
- Bock Ch.B., Kronika miasta Dąbrówna, Dąbrówno 2003, ss. 62–63.
- Meye H., Dzieje miasta Dąbrówna w Prusach Wschodnich. 1326–1926, Warszawa – Dąbrówno 2001, s. 23.
- Szczepański S., Żydowskie domy modlitwy oraz cmentarze na Warmii i Mazurach -stan obecny (na tle dziejów w Prusach Wschodnich i Zachodnich), „Rocznik Ziem Zachodnich” 2017, nr 1, ss. 68–69.
