Od lutego 2026 roku, w partnerstwie z Fundacją Konrada Adenauera, realizujemy projekt „Upowszechnianie historii polskich Żydówek poprzez wysokozasięgowe działania online”. W ramach projektu na portalu Wirtualny Sztetl opublikujemy 13 biogramów inspirujących kobiet, opisujących ich losy, osiągnięcia i wkład w rozwój wspólnego dziedzictwa.
Jest on kontynuacją projektu Polskie Żydówki dla Niepodległej, którego partnerem w 2024 r. była Fundacja Totalizatora Sportowego. Opublikowaliśmy wówczas 24 biogramy kobiet.
Nowy cykl rozpoczęliśmy biografią Franciszki Mannówny, charyzmatycznej tancerki. Wstępowała w teatrach rewiowych, operetkach i filmach. Była u szczytu kariery gdy wybuchła II wojny światowa. Trafiła do getta warszawskiego, gdzie została oskarżana o współpracę z Niemcami. W 1943 r. znalazła się w obozie zagłady Auschwitz-Birkenau. Tam według relacji – w dramatycznych okolicznościach, w przebieralni przy wejściu do komór gazowych zastrzeliła niemieckiego oficera SS.
Wśród postaci kobiecych, których historię życia już można przeczytać na portalu Wirtualny Sztetl, znalazły się:
- Halina Szenicer-Rotstein – lekarka, która zapłaciła najwyższą cenę za wierność swojemu powołaniu. W czasie okupacji niemieckiej w getcie pracowała w Szpitalu na Czystem. Mogła się uratować a oddała swój „numerek życia” innej osobie. Zginęła w obozie zagłady w Treblince, zostając do końca ze swoimi pacjentami.
- Henryka Frenklowa – wybitna pediatra, stworzyła pierwszy w Łodzi oddział szpitalny dla niemowląt, ordynatorka szpitala dziecięcego Anny Marii w Łodzi, długoletnia wiceprzewodnicząca Łódzkiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego.
- Wiera Gran – pieśniarka, artystka kabaretowa.
Zachęcamy do odkrywania kolejnych herstorii. Wkrótce ukażą się następujące biografie:
- Łucja Kipowa – działaczka niepodległościowa i społeczna, członkini Polskiej Organizacji Wojskowej, odznaczona Medalem Niepodległości, siostra Janiny Mierzeckiej
- Janina Mierzecka – fotografka, artystka grafik, odznaczona medalem na IV Międzynarodowej Wystawie Fotograficznej w Zurychu w 1934 r., siostra Łucji Kipowej
- Sara Lipska – rzeźbiarka, malarka, projektantka mody i wnętrz
- Estera Karp – malarka urodzona w rodzinie muzyków i fotografów w Skierniewicach, przedstawicielka École de Paris
- Lola Szerszewska – poetka dwudziestolecia międzywojennego, tworząca w jidysz
- Cecylia Edelman – działaczka, sekretarz kobiecej organizacji działającej przy Bundzie – JAF (Jidisze Arbeter Froj), matka Marka Edelmana
- Róża Simchowicz – psycholożka, pedagożka, w getcie warszawskim zajmowała się dziećmi w ramach Centosu, Emanuel Ringelblum w Notatkach z getta pisał o niej „anioł na ziemi”.
- Janina Regina Jankowska - polska architektka modernizmu, urbanistka, aranżerka i projektantka wnętrz, siostra architekta Marcina Weinfelda
- Jadwiga Sławińska – architektka, profesor Politechniki Wrocławskiej, Ocalała z Zagłady
Projekt „Upowszechnianie historii polskich Żydówek poprzez wysokozasięgowe działania online” współfinansowany jest przez Fundację Konrada Adenauera.
