Rajchman Aleksander (18.02.1855 Warszawa – 18.12.1915 Warszawa) – dziennikarz, krytyk muzyczny i teatralny, organizator życia muzycznego.

Urodził się w rodzinie kupca Adolfa Rajchmana [1.1] i Ludwiki z Brünerów[1.2].

Szkoły ukończył w Warszawie, studia wyższe odbywał we Lwowie i w Monachium. Był współpracownikiem redakcji „Ogniska Domowego”, „Tygodnika Ilustrowanego”, „Kuriera Warszawskiego” i „Gazety Handlowej”. W latach 1883–1907 wydawca „Echa Muzycznego, Teatralnego i Artystycznego”, od 1885 r. współredaktor, a od 1895, po śmierci Jana Kleczyńskiego – redaktor naczelny.

Współinicjator (1898, wspólnie z Emilem Młynarskim) utworzenia Filharmonii Warszawskiej. Od chwili jej powstania w 1901 r. zajmował stanowisko dyrektora (do 1908). W sezonie 1907/1908 kierował także operą Warszawskich Teatrów Rządowych. Ustąpił ze stanowiska dyrektora Filharmonii Warszawskiej w wyniku ostrego konfliktu z warszawskim środowiskiem muzycznym. Przez kilka lat prowadził agencję koncertową w Paryżu. Od 1914 r. był ponownie kierownikiem opery w Teatrze Wielkim w Warszawie.

Prowadził w Warszawie znany salon artystyczny. Jego żoną była Melania Amelia z Hirszfeldów, działaczka oświatowa, społeczna a także aktywistka ruchu feministycznego. Mieli troje dzieci: córkę Helenę (po mężu Radlińska) – pedagożkę i dwóch synów Ludwika, wybitnego lekarza bakteriologa oraz  Aleksandra, profesora matematyki[1.3].

Bibliografia:

• Echo Muzyczne, Teatralne i Artystyczne 1883–1907, opr. W. Poźniak, t. 1, Kraków 1973 [wstęp].
• Gołębiowski M., Filharmonia Warszawska 1901–1976, Kraków 1976.
• Kultura muzyczna Warszawy drugiej poł. XIX wieku, Warszawa 1980.
• Maligranda L., Piotrowski W., Aleksander Rajchman (1890–1940), „Wiadomości Matematyczne”, 2017, nr 53 (1),
  s. 43–82.
• Okręt W., Rocznik naukowo-literacko-artystyczny na rok 1905, Warszawa 1905.
• Polski słownik biograficzny, red. E. Rostworowski, Wrocław 1987.
• Słownik biograficzny teatru polskiego, t. 1, red. Z. Raszewski, Warszawa 1973.
• Szenic S., Cmentarz Powązkowski 1891–1918, Warszawa 1983.
• „Tygodnik Ilustrowany” 1915, nr 52.

Tekst na podstawie publikacji: Błaszczyk L.T., „Żydzi w kulturze muzycznej ziem polskich w XIX i XX wieku. Słownik biograficzny”, Warszawa 2014 (książka wydana dzięki wsparciu udzielonemu przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce).