Na podstawie najstarszych dokumentów mówiących o Koprzywnicy, niewiele wiadomo o jej powstaniu i początkowych latach. Na pewno przełomowym wydarzeniem dla wsi było osadzenie w niej u schyłku XII w. cystersów. Od tej chwili centralnym punktem Koprzywnicy stał się klasztor. Według miejscowej tradycji,  już w 1139 r. konsekrowano w Koprzywnicy kościół p.w. Wszystkich Świętych i utworzono parafię. Niestety brak  faktów historycznych mogących potwierdzić te wydarzenia. Z dokumentów archiwalnych wiadomo, że parafię  erygowano w 1277 r., co nie mała wyklucza powstania małej świątyni wcześniej –  nawet w XII w., w miejscu gdzie obecnie stoi kościół p.w. Matki Boskiej Różańcowej.

Pierwotną nazwą Koprzywnicy była Pokrzywnica. Związane było to z charakterystycznym elementem przyrody – obecnością wilgotnej doliny rzeki Koprzywianki, porośniętej pokrzywami. W różnych okresach zmieniała się także nazwa samej rzeki. W dokumentach występuje ona m.in. jako: Wiśniówka, Bukówka, Lipówka, Kania, wreszcie Pokrzywianka, by ostatecznie przejąć miano Koprzywianki.

Najważniejszą rolę w dziejach Koprzywnicy odegrali cystersi. Otrzymali oni wieś jako uposażenie klasztoru, co trwało do końca XVIII wieku. Dla mieszkańców był to układ bardzo korzystny. Klasztor stanowił bowiem rynek zbytu dla produkcji rolnej i rzemieślniczej, a w konsekwencji przyczynił się do wykształcenia ośrodka miejskiego.

Historia Koprzywnicy obfituje również w dramatyczne epizody. Dogodne położenie na trakcie z Krakowa do Sandomierza okazało się pechowe w 1241 r. Tatarzy spalili wtedy wieś i zabudowania klasztorne, wymordowali mnichów.

Atak w 1241 r. nie był jedynym, do kolejnych najazdów doszło w roku 1259 i 1260, kiedy to Koprzywnica ponownie została ograbiona i spalona.

Po nieszczęściach  osada odrodziła się dość szybko, dzięki pomocy Bolesława Wstydliwego, który nadał jej przywileje na organizację targów, zwolnił z podatków i innych świadczeń.

Przełomowym rokiem dla Koprzywnicy był rok 1268.  Wtedy to wieś uzyskała status miasta na prawie magdeburskim. Niektórzy historycy twierdzą, że miastem stała się w 1262 r., a rok 1268 to data przeniesienia jej z prawa polskiego na niemieckie. W tym okresie Bolesław Wstydliwy nadał Koprzywnicy dwa ważne przywileje. Jej mieszkańcy zostali m.in. zwolnieni od ciężarów prawa książęcego. Otrzymali także prawo sprowadzenia kolonistów jakiegokolwiek zawodu i pochodzenia oprócz Żydów, w celu usprawnienia rzemiosła.

Pod koniec XIII w. miasto zostało narażone na najazdy Litwinów i Rusinów. Spowodowały one wyludnienie okolicznych wsi i samej Koprzywnicy, lecz nie powstrzymały jej rozwoju.

W 1360 r. odwiedził miasto sam król Kazimierz Wielki. Potwierdził wówczas, nadane przez Władysława Łokietka, prawo magdeburskie i przyznał mieszczanom oraz opactwu nowe przywileje.

Koprzywnica cieszyła się względami u kolejnych królów. Władysław Jagiełło, w 1410 r. wydał  dokument zwalniający  mieszkańców od dostarczania podwód, równocześnie wspierał i otaczał opieką opactwo cystersów. W latach 1408–1424 otrzymała Koprzywnica przywileje jarmarczne. Zaliczano ją wówczas do średniej wielkości ośrodków Małopolski. Kilka lat później w 1428 r. rada miejska wyjednała u Władysława Jagiełły przywilej dla mieszkańców na monopol w handlu tanim suknem koprzywnickim, z wyeliminowaniem obcych sukien tego samego gatunku.

Do ostatnich lat XV w. Koprzywnica przeżywała okres rozwoju. Został on jednak przerwany pożarem w 1494 r. Spłonęła wówczas większość zabudować w mieście. Miasto było jednak na tyle silne, że w szybkim tempie zaczęły powstawać nowe domy.

W 1606 r. w Koprzywnicy został zwołany zjazd szlachty przez Mikołaja Zebrzydowskiego, przywódcy rokoszu przeciwko królowi Zygmuntowi III Wazie. Na polach pod miastem zebrało się kilkadziesiąt tysięcy uzbrojonych ludzi. Od 6 sierpnia do 10 września toczyły się burzliwe obrady szesnastu magnatów i reprezentantów szlachty. Długi pobyt tak dużej liczby gości spowodował straty materialne w mieście i klasztorze. Rokoszanie zobowiązali się więc do zapłacenia 8 tysięcy florenów tytułem rekompensaty dla Koprzywnicy i Opactwa.

Wiek XVII przyniósł powolny gospodarczy upadek miasta. W 1656 r. Koprzywnica została zniszczona przez Szwedów. Rok później wybuch niszczycielski pożar. W 1667 r. i 1709 r. miasto i okolice zdziesiątkowały zarazy. Dla powstrzymania epidemii zakopano żywcem dwunastoletniego chłopca, zaś dwie kobiety oskarżone o czary zostały ścięte.

W wyniku rozbiorów Koprzywnica znalazła się pod zaborem austriackim. W XIX w.  zlikwidowano klasztor cystersów. W 1869 r. odebrano Koprzywnicy prawa miejskie. W kolejnych latach doszło do pożaru, który zniszczył centrum miasta. Dawne silne miasto, przekształciło się w osadę wiejską, choć nadal ważną rolę w odgrywał handel i rzemiosło. W ciągu roku organizowano sześć jarmarków, podczas których handlowano głównie bydłem i końmi.

Również XX w. dla Koprzywnicy nie rozpoczął się pomyślnie. Podczas I wojny światowej przez wieś przechodził front. Od działań wojennych większość zabudowań została zniszczona. Nadzieja na lepsze czasy przyniósł okres międzywojenny, doszło wtedy we wsi do ożywienia gospodarczego i kulturalnego.  W roku 1922 założono Bibliotekę Parafialną oraz Bibliotekę Stowarzyszenia Młodzieży Polskiej. Powstały też wypożyczalnie książek stowarzyszeń i organizacji żydowskich.

Koprzywnicy nie udało się stworzyć choćby zalążku przemysłu. Nadal większość mieszkańców utrzymywała się z rolnictwa. Wybuch II wojny światowej pogrzebał całkowicie nadzieje na rozwój wsi i awans do grona miast.

Okupacja hitlerowska zapisała się tragicznie w dziejach miasta. Tutaj hitlerowcy zgromadzili około 1800 Żydów w założonym w 1942 r. getcie. Po likwidacji getta zostali oni wywiezieni do obozu zagłady w Treblince.

Za czasów PRL miasteczko zmieniło swój wygląd. Wzniesiono szereg nowych domów i obiektów użyteczności publicznej. Nie udało się wtedy z Koprzywnicy zrobić miasteczka przemysłowego.

Bibliografia

• Bata Artur,  Lawra Hanna, Koprzywnica miasto i gmina,  Krosno 2006.
• Fudala Renata, Dzieje Parafii w Koprzywnicy w latach 1918–1939, praca magisterska, Lublin 1999.