Pierwszą pisemną wzmiankę o istnieniu Myślenic zawiera pochodzący z lat 1253–1258 Kodeks Tyniecki, który wspomina o osadzie myślenickiej jako ważnym punkcie obronnym nad Rabą[1.1]. Natomiast pierwszą informacją wskazującą nie tylko na istnienie warowni, lecz także osady myślenickiej, jest dokument z 1301 r., w którym powołany został na świadka właściciel osady, Marcin z Myślenic. W czasach rozbicia dzielnicowego Myślenice prawdopodobnie broniły od południa dostępu do stolicy Małopolski, z tych czasów pochodzi bowiem pierwszy zamek, zlokalizowany na górze Uklejnej.


11 listopada 1342 r. sołectwo myślenickie zostało sprzedane Pawłowi i Wilhelmowi Hynkom z Wieliczki z prawem przeniesienia osady na prawo magdeburskie. Król Kazimierz Wielki nadał młodemu miastu szereg przywilejów i uposażeń mających przyspieszyć jego rozwój, wyznaczono nową lokalizację centrum i wytyczono istniejący do dzisiaj prostokątny rynek. Potomek Hynków, Jordan, dzięki związkowi małżeńskiemu z Jadwigą z Lanckorońskich z Brzezia, stworzył podstawy magnackiej świetności rodu Jordanów[1.2]. Z tą rodziną losy Myślenic związane były aż do II połowy XVI w., a pod rządami Jordanów miasto rozwijało się prężnie. Wzrost postępował pomimo okresowych trudności, jak np. w latach 1457–1458, gdy Myślenice zostały kilkakrotnie splądrowane przez zbuntowanych najemnych żołnierzy czeskich i śląskich, którzy nie otrzymali obiecanego żołdu i grasowali na pograniczu. W 1557 r. Spytek Jordan „na wsze czasy” darował kasztelanii krakowskiej wójtostwo myślenickie wraz z okolicznymi sołectwami.


Począwszy od XVI w. w mieście odbywały się 2 targi tygodniowo. Targi oraz jarmarki (na 8 lutego i 8 września) ściągały do Myślenic wielu kupców i handlarzy. Z czasem liczba jarmarków wzrosła do kilkunastu w ciągu roku. W mieście rozwijał się rzemiosło: garbarstwo, szewstwo, mydlarstwo. Szczególną popularnością cieszyło się kapelusznictwo. Wzrostowi gospodarczemu Myślenic sprzyjała także bliskość nowego traktu „cesarskiego”, łączącego Wiedeń ze Lwowem.


W wyniku rozbiorów Myślenice weszły w 1772 r. w skład zaboru austriackiego. W 1777 r. Austriacy wystawili miasto na licytację, a nową właścicielką została księżna Franciszka Krasińska. Prawie 100 lat później, w 1874 r., jej wnuczka, Augusta de Montleart, sprzedała miasto księżnej Cecylii Lubomirskiej. W XIX w. w Myślenicach miało swoją siedzibę starostwo, znajdowały się tu także urzędy: podatkowy, budowniczy, katastralny, cechowniczy, sąd powiatowy, notariat, rada powiatowa, rada szkolna okręgowa dla powiatu myślenickiego i nowotarskiego, urząd pocztowy, straż pożarna, szkoła czteroklasowa męska i dwuklasowa żeńska, apteka, hotel i kilka mniejszych zajazdów[1.3]. W 1866 r. powstał powiat myślenicki.


Na początku XX w. w mieście zaczęło działać pierwsze gimnazjum. W tym czasie powstała także prywatna linia autobusowa, która łączyła Kraków z Myślenicami, co sprawiło, że mieszkańcy dawnej stolicy Polski chętnie przyjeżdżali tu na wypoczynek. Kiedy w 1921 r. zbudowano jaz na rzece Rabie, Myślenice stały się modnym letniskiem.


Nocą z 22 na 23.06.1936 r. Myślenice zostały opanowane przez grupę bojówkarzy, pod wodzą członka Stronnictwa Narodowego, Adama Doboszyńskiego. Napastników było ok. 70, choć inne źródła podają liczbę ponad 100 osób[1.4]. Akcja skierowana była przeciwko myślenickim Żydom. Napastnicy przecięli linię telefoniczną i opanowali komisariat policji, a następnie zdemolowali sklepy w rynku i usiłowali podpalić bożnicę. Przywódca najazdu został schwytany i odpowiedział za swój czyn przed sądem. Jego proces odbił się szerokim echem w całym kraju.


5.09.1939 r. Myślenice zostały zajęte przez Niemców, a 12.10.1939 r. miasto zostało włączone w skład Generalnego Gubernatorstwa. W lutym 1942 r. Myślenice stały się siedzibą komendy Obwodu AK „Murawa”. Pierwszym komendantem był Władysław Grodzicki ps. Bronisław, a po jego aresztowaniu – Wincenty Horodyński ps. Kościesza. W odwecie za aktywność polskiej partyzantki Niemcy dwukrotnie, w 1940 i 1942 r. pacyfikowali miasto. Rok 1942 przyniósł ostateczną zagładę myślenickich Żydów, których – w liczbie ok. 1300 osób – 22 sierpnia Niemcy zgromadzili na rynku, a następnie wywieźli obozów koncentracyjnych lub rozstrzelali. We wrześniu 1944 r. w rejonie góry Łysiny miała miejsce jedna z największych bitew partyzanckich w Polsce w czasie II wojny światowej. Niemcy ponieśli w niej znaczne straty; z zemsty zniszczyli wsie Zasań, Lipnik i Wiśniowa. 21.01.1945 r. do miasta wkroczyły oddziały Armii Radzieckiej pod dowództwem generała Kiriłła Moskalenki.


W okresie powojennym miasto rozrastało się. Ważną inwestycją była przeprowadzona w latach 70. XX w. rozbudowa drogi Kraków – Myślenice. W latach 80. XX w. wybudowano zaporę w Dobczycach oraz zbiornik wody pitnej dla miasta Krakowa. Od 1999 r. Myślenice stanowią stolicę powiatu w województwie małopolskim.


Nota bibliograficzna


  • Historia Myślenic, Urząd Miasta i Gminy Myślenice, https://www.myslenice.pl/dla-turystow/2010-12-01-17-09-55 [dostęp: 20.08.2015].
  • Kiryk F., Monografia powiatu myślenickiego, Kraków 1970.
  • Myślenice, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 6: Malczyce Netreba, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, Warszawa 1885, s. 828.
Drukuj
Przypisy
  • [1.1] Kiryk F., Monografia powiatu myślenickiego, t. 1, cz. 3: Dzieje powiatu myślenickiego w okresie przedrozbiorowym, Kraków 1970, ss. 29–32.
  • [1.2] Kiryk F., Monografia powiatu myślenickiego, t. 1, cz. 3: Dzieje powiatu myślenickiego w okresie przedrozbiorowym, Kraków 1970, ss. 49–50.
  • [1.3] Myślenice, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 6: Malczyce Netreba, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, Warszawa 1885, s. 828.
  • [1.4] Jakubowicz D., The Doboszynski Pogrom (Doboszynski's March on Myślenice), [w:] Sefer zikaron le-kehilot Wadowice, Andrychow, Kalwarja, Myslenice, Sucha. Memorial Book of the Communities Wadowice, Andrychow, Kalwarja, Myslenice, Sucha, red. D. Jakubowicz, Ramat Gan 1967.