Fatalny stan budowlany zespołu trzech synagog przy ulicy Żydowskiej spowodował powołanie przez rabina Wolfa Feilchenfelda (1872–1913) komisji postulującej wzniesienie nowej synagogi dla około 1100–1200 wiernych[1.1]. Zbudowano ją na działce pomiędzy ulicami Stawną, Wroniecką, Małymi Garbarami i Żydowską. Działka należała do Zakładu Salomona B. Latza, z którym zawarto umowę. Na jej mocy miał on otrzymać działkę po nadającym się do rozbiórki zespole trzech synagog przy ulicy Żydowskiej. Rozpisano konkurs, na który napłynęło 7 projektów. Zwyciężył projekt berlińskiej firmy Cremer u. Wolffenstein[1.2].

Kamień węgielny pod nową synagogę położono 6.03.1906 roku. Po pracach budowlanych, trwających półtora roku, 5.09.1906 r. odbyło się poświęcenie nowej synagogi. Koszt jej budowy wyniósł 600 tys. marek.

Synagogę wybudowano z dwóch rodzajów cegieł i granitu na obiegający cokół i stopnie prowadzące do budynku. Konstrukcję kopuły wykonano z żelaza[1.3]. Ulokowana została na planie o kształcie krzyża równoramiennego. W części wschodniej umieszczono aron ha-kodesz, trybunę i chór dla śpiewaków. Synagogę od północy, zachodu i południa otaczały dodatkowe pomieszczenia. Ramię zachodnie zostało przedłużone o trzyczęściowy przedsionek. Ramiona południowe i północne wykorzystane zostały na szatnie i klatki schodowe.

Ogromna sala modlitewna przykryta została kopułą której szczyt osiągnął wysokośc 20 m. Wpadające przez nią światło dawało jeszcze większe poczucie przestrzenności budowli. Źródłem światła były także zamknięte półkoliście duże okna umieszczone w ścianach czołowych ramion budynku ponad emporami. Na parterze synagogi znajdowało się  600 miejsc siedzących dla mężczyzn.

Apsydę przykrywało sklepienie konchowe wzbogacone bogato zdobionym łukiem tęczowym. Jej centralnym elementem był aron ha-kodesz stojący na podwyższeniu. Wiodły do niego z obu stron półkoliste schody. Od centralnej sali odgrodzony był ażurową balustradą zdobioną marmurem. Sala główna przykryta została sklepieniem beczkowym pokrytym przedstawieniami obrazowymi, to jest wielkimi cherubinami i dwunastoma arkadami symbolizującymi 12 bram Jerusalem.

Portal budowli nawiązywał do kształtu aron ha-kodeszu. Jego pierwsza płaszczyzna została raz jeszcze powtórzona w większej skali. Ten architektoniczny zamysł dobrze się komponował z tłem całego budynku zwieńczonego kopułą, która wraz z mniejszymi kopułkami pokryta została blachą miedzianą. Pozostałe partie dachu pokryły dachówki. Całość budowli wpisywała się w styl podobnych synagog budowanych w latach 80. i 90. XIX w. w duchu wyznaczonym przez styl Opplera[1.4] łącząc w sobie styl romański z formami orientalnymi.

Ostatnie nabożeństwo w synagodze odprawiono 6 września 1939 roku. Gwiazdę Dawida Niemcy zdjęli z kopuły budowli 15 kwietnia 1940 r. rozpoczynając przebudowę obiektu na basen. Po wojnie budynek przejęły władze miasta Poznania. Pełnił on nadal funkcję miejskiej pływalni. W połowie 2002 r. byłą synagogę oddano ZGWŻ. Funkcję pływalni budynek po byłej synagodze przestał pełnić w 2012 roku.

Bibliografia:

• Bałaban M., Zabytki historyczne Żydów w Polsce, Warszawa 1929.
• Bergman E., Jagielski J., Zachowane synagogi i domy modlitwy w Polsce. Katalog, Warszawa 1996.
• Bergman E., Nurt Mauretański w architekturze synagog, Warszawa 2004.
• Kowalski  I., Poznańska Gmina Wyznaniowa w latach II Rzeczypospolitej, „Kronika Miasta Poznania” 1932, nr 2–3.
• Pakula Z., Siwe kamienie, Poznań 1998.
• Skuratowicz J., Architektura Poznania 1890–1918, Poznań 1992.
• Stęszewska-Leszczyńska E., Poznańskie synagogi, „Kronika Miasta Poznania” 1992, nr 1–2.
• Witkowski R., Poświęcenie nowej synagogi przy pl. Stawnym, „Kronika Miasta Poznania” 2006, nr 3.
• Witkowski R., Synagogi wielkopolskie. Wczoraj i dziś, Poznań 2011.