Cmentarz żydowski w Zatorze zajmuje teren na północ od posesji przy ul. Słonecznej 10 (jego wcześniejszy adres brzmiał ul. Wadowicka 46). Został założony zapewne ok. 1850 r. dla zmarłych należących do zatorskiej gminy żydowskiej, a także dla Żydów z Wadowic (do czasu założenia tam cmentarza w 1882 roku). 

Cmentarz został częściowo zdewastowany przez Niemców w czasie II wojny światowej, był także pustoszony po jej zakończeniu. W spisie cmentarzy znajdujących się na terenie województwa krakowskiego, sporządzonym 2 listopada 1965 r. przez przewodniczącego kongregacji wyznania mojżeszowego w Krakowie Meira Jakubowicza, znalazła się informacja, że cmentarz jest zamknięty, w mieście nie ma Żydów, brak dozorcy, dotychczasowy nakład finansowy na konserwację to 12 500 zł, potrzeba też postawić nagrobki. W następnych latach opiekę nad cmentarzem przejęła kongregacja w Bielsku-Białej, która teren uporządkowała i ogrodziła.

W lipcu 2018 r. rozpoczęto intensywne prace renowacyjne i porządkowe, prowadzone na zlecenie potomków zatorskich Żydów zamieszkałych w Stanach Zjednoczonych, polegające m.in. na usuwaniu dzikiej zieleni, podnoszeniu i stawianiu macew na nowych podmurówkach.

Powierzchnia cmentarza wynosi 0,5 ha. Jego granice wyznacza współczesne ogrodzenie, wystawione pod koniec lat 60. XX w. w miejscu historycznego. Zachowało się ok. 100 kamiennych macew lub ich fragmentów. Najstarsza należy do Dawida Bachnera (zm. 10.04.1864). Są to przede wszystkim niskie, sześcienne macewy-słupki z piaskowca i kamienia wapiennego. Część okazalszych, w większości piaskowcowych płyt nagrobnych, stała się niemal lub zupełnie nieczytelna. Zachowały się elementy symboliki nagrobnej. Znakomita większość inskrypcji wykonana została w języku hebrajskim. Dwie inskrypcje są w języku niemieckim (zapisanym alfabetem hebrajskim), jest też jeden napis polski. W 2007 r. Anna Kulpa, pracowniczka Muzeum Galicja w Krakowie, zinwentaryzowała i sfotografowała część macew, a niektóre inskrypcje hebrajskie przetłumaczyła na język polski. Uwagę zwraca jedna z zachowanych macew, na którą nałożono plastikową tablicę z bogatą inskrypcją.

Bibliografia

• Śledzikowski T., Zabytkowe cmentarze i mogiły w Polsce. Województwo bielsko-bialskie, Warszawa 1995.
• Urban K., Cmentarze żydowskie, synagogi i domy modlitwy w Polsce w latach 1944–1966 (wybór materiałów), Kraków 2006.