Wydawca portalu
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN (od 2012)
Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce (do 2012)
Redakcja
Sekcja Dokumentacji Dziedzictwa Żydowskiego, Dział Upowszechniania, Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN – Adam Dylewski, Olga Mielnikiewicz, Aleksandra Król, Piotr Ostrowski; Joanna Król-Komła (kierownik Działu).
Stale współpracują pracownicy Działu Upowszechniania Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN – Józef Markiewicz i Aneta Dmochowska (historia mówiona) oraz Maciej Wzorek (genealogia).
Historia Wirtualnego Sztetla
Portal Wirtualny Sztetl został uruchomiony 22 maja 2009 roku. Do 2012 r. jego wydawcą było Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce, którego następnie przekazało go w darze – tak samo, jak całą wystawę stałą – na rzecz Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.
Tym niemniej, aura intelektualna, w której mogły zarysować się programowe założenia portalu, zaczęła kształtować się znacznie wcześniej. Od lat 80. XX w. tereny Polski przemierzali badacze i społecznicy, gromadzący informacje o istniejących jeszcze materialnych pozostałościach Żydów w Polsce. Działania te istotnie przyspieszyły w nowej rzeczywistości, ukształtowanej po 1989 roku. W 1996 r. dr Eleonora Bergman i Jan Jagielski z Żydowskiego Instytutu Historycznego im. Emanuela Ringelbluma (ŻIH) wydali katalog Zachowane synagogi i domy modlitwy w Polsce. Korzystał on z zasobów archiwum, prowadzonego przez Dział Dokumentacji Dziedzictwa Żydowskiego ŻIH, gromadzącego informacje o zabytkach żydowskiej kultury materialnej w Polsce.
Kilkanaście lat później to właśnie z tego zbioru korzystały redaktorki i redaktorzy, tworzące pierwszą wersję Wirtualnego Sztetla. Początkowo był to „projekt multimedialny”, także o wymiarze edukacyjnym, wyrażonym m.in. przez prowadzenie lekcji w szkołach i urządzanie konkursów. Równocześnie, istotne prace dokumentacyjne prowadziła Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego (FODŻ), powołana w marcu 2002 roku w celu ochrony materialnych reliktów kulturowego dziedzictwa Żydów w Polsce. Zarówno materiały FODŻ, jak i koncepcja ich prezentacji, wywarły niemały wpływ na ukształtowanie się Wirtualnego Sztetla. Nie da się też ukryć, że nad redakcją portalu unosił się duch fascynacji Wikipedią, rozwijającą się w coraz szybszym tempie od początku XXI wieku.
W dziejach Wirtualnego Sztetla można wyróżnić kilka epok. Po wspomnianym „projekcie multimedialnym” nastąpił zwrot ku koncepcji portalu społecznościowego, w którym gros treści mieli dostarczać zarejestrowani użytkownicy, tworzący środowisko entuzjastów, skupione wokół portalu. Po kilku latach działania w takiej formule okazało się, że partycypacja to także wyzwanie, które być może nie wszędzie znajduje podobne zastosowanie. W ślad za tym rozpoczął się proces transformacji portalu od mocnego komponentu partycypacyjnego w projekt oparty na profesjonalistach, analizie danych i wykorzystaniu specjalistycznego oprogramowania. Było to działanie równoległe do postępującej równocześnie digitalizacji zbiorów archiwalnych i literatury historiograficznej, skutkującej skokowym wzrostem wysokiej jakości materiałów, nadających się do analizy historycznej. Innymi słowy, pod koniec drugiego dziesięciolecia XXI w. badacze uzyskali dostęp do źródeł wiedzy o wiele pewniejszej niż ludzka pamięć i coraz bardziej zapośredniczone wspomnienia z przeszłości. Zamiast opierać się na intuicjach można było sięgnąć po „twarde” dane – historyczne księgi adresowe, dawne mapy topograficzne, rzadkie publikacje, dostępne w coraz większej ilości dzięki bibliotekom i repozytoriom cyfrowym.
Współcześnie portal zmienił swój charakter na encyklopedyczny, koncentrujący wokół siebie uznanych historyków jako autorów, a także dostarczający wiedzy o charakterze statystycznym, m.in. rekordów genealogicznych i zapisów z rejestru handlowego. Wprowadzamy także do powszechnego obiegu niepublikowane dotąd materiały, w tym tysiące przedwojennych fotografii, zgromadzone w ramach projektu Polskie Korzenie w Izraelu. Każdy z tych elementów układa się w coraz bogatszy i bardziej złożony obraz przeszłości Żydów w Polsce. Wyzwaniem obecnej doby stało się dostosowanie portalu do dominującej już grupy użytkowników, korzystających z niego za pomocą smartfonów i innych urządzeń mobilnych, a także zapewnienie standardów dostępności cyfrowej, zgodnych z WCAG 2.1.
Od 2009 r. współpracowało z nami bardzo wiele osób i instytucji. Byli to:
Pomysłodawca i pierwszy koordynator (do 2016): Albert Stankowski.
Koordynatorzy, rozwój koncepcji portalu, redakcja naczelna: Regina Gromacka, Grzegorz Kołacz, Jan Kubisa, Agata Maksimowska, Martyna Sypniewska, Agata Korba.
Nadzór logiczny i techniczny zmodernizowanej wersji portalu: Karol Wasiowski.
Administratorzy: Marcin Dziurdzik, Przemysław Szałkowski.
Redaktorzy: Grzegorz Berendt, Krzysztof Bielawski, Aleksandra Bilewicz, Justyna Filochowska, Regina Gromacka, Bartłomiej Kaczorowski, Emilia Kolinko, Izabela Łach, Aleksandra Król, Joanna Król-Komła, Aldona Mikusińska, Magdalena Prokopowicz, Andrew Rajcher, Martyna Rusiniak-Karwat, Sara Roda, Jolanta Sheybal, Zofia Sochańska, Martyna Sypniewska, Marek Szajda, Sławomir Witkowski, Magdalena Wójcik.
Autorzy tekstów: Jurij Barysiuk, Krzysztof Bielawski, Jan Daniluk, Anna Dybała, Edyta Gawron, Małgorzata Grzenda, Miłosz Gudra, Kamila Klauzińska, Emilia Kolinko, Robert Kuwałek, Marta Kubiszyn, Justyna Laskowska, Katarzyna Rusinow, Anna Rutkowski, Tamara Włodarczyk, Jarosław Biernaczyk, Maciej Borkowski, Andrzej Chludziński, Artur Cyruk, Jarosław Drozd, Robert Dziemba, Jarosław Grzyb, Katarzyna Jedynak, Tomasz Kawski, Andrzej Kirmiel, Jerzy Łapo, Marek Maciągowski, Adam Marczewski, Zbigniew Pakuła, Tomasz Pańczyk, Andrzej Potocki, Anna Rzędowska, Martyna Rusiniak-Karwat, Marcin Soboń, Ina Sorkina, Krzysztof Urbański, Marian Skwara, Daniel Słomka, Zofia Trębacz, Andrzej Trzciński. Aneta Szeliga, Marzena Wójcik, Karolina Wróbel, Agnieszka Zielińska oraz użytkownicy.
Zespół portalu Diapozytyw (Instytut Adama Mickiewicza): dr Piotr M. A. Cywiński, dr Anna Marta Szczepan-Wojnarska.
Tłumacze: Marzena Belkameh, Mirjam Boehm, Kamila Bodył, Katarzyna Cieśla, Kaja Ciupińska, Katarzyna Czoków, Małgorzata Członka, Daria Domagała, Agnieszka Floriańczyk, Donata Gajewska, Marcelina Gądecka, Agnieszka Gozdek, Aleksandra Chlasta-Górna, Albert Gradek, Milena Hernik, Blanka Jagodzińska, Izabella Kato, Caroline Kiecoń, Ewa Kisiel, Natalia Kłopotek, Agata Korbel, Justyna Kozyra-Bober, Irena Kulesza, Ariane Lee, LIDEX, Bożena Ludera, Maja Łatyńska, Aleksandra Joanna Łucka, Aneta Maślarz, Lizy Mostowski, Grzegorz Poździk, Katarzyna Pranke, Andrew Rajcher, Alja Sidarowicz, Skrivanek, Paula Sliwinski, Daniel Słomka, Jakub Sobiecki, Karina Szafran, Agnieszka Szling, Magda Sara Szwabowicz, Aleksandra Trusia, Monika Wojczakowska, Krzysztof Zając, Katarzyna Zbudniewek oraz wielu studentów i wolontariuszy.
Komunikacja: Wanda Jóźwikowska.
Organizacja wolontariatu: Anna Susak, Ewa Celińska-Spodar.
Twórcy grafiki pierwszej wersji portalu: Małgorzata Bujnik i Krzysztof Słomka (At Work), Helena Czernek.
Twórcy strony technicznej pierwszej wersji portalu: Sergiusz Roszczyk i Bartłomiej Ziółkowski (Multi Communications).
Twórcy drugiej wersji portalu: Bluesoft.
Koordynator prac graficznych: Marek Łoś.
Osoby, które bardzo nam pomogły przy przygotowaniu koncepcji portalu: Krzysztof Bielawski, Jacek Kawalec, Joanna Król-Komła, Michał Majewski, Joanna Szewczyk, Karol Wasiowski.
Osoby, które także współtworzyły ten portal: Anna Dąbrowska, Karolina Kuberska, Anna Łagodzińska, Agnieszka Musiał, Katarzyna Mroczek, Aleksandra Okuniewska, Magdalena Wnuk, Jakub Łysiak, Jakub Schleicher, Tomasz Polkowski, Kuba Pawelec, Aleksandra Ziółek, Jan Grądzki, Sława Rewerska, Olga Pieńkowska, Aleksandra Sachanowicz, Marta Dopieralska, Hubert Bobrowski, Michał Misztal.
Wszystkim serdecznie dziękujemy i zapraszamy do dalszej współpracy!
