Awangarda Krakowska

Awangarda Krakowska, zw. także pierwszą Awangardą  grupa poetów (J. Przyboś, J. Brzękowski, J. Kurek, T. Peiper) skupiona 1922–27 wokół krak. pisma „Zwrotnica”; twórcą programu i gł. teoretykiem grupy był T. Peiper; późniejsze dzieje A.K. wiążą się gł. z działalnością Kurka (redaktor krak. „ Linii”) oraz łódzkiego ugrupowania artyst. a.r. Programowym celem A.K. było związanie twórczości artyst. z XX-wieczną cywilizacją urb.-techniczną. A.K. sformułowała ideał poezji rygorystycznie zdyscyplinowanej, będącej celową konstrukcją intelektualną i językową. Bezpośredniej ekspresji lirycznego wyznania przeciwstawiła zasadę wyrażania doznań i refleksji przez poet. ekwiwalenty i pseudonimy; szczególną rolę wyznaczyła metaforze, opartej na odległych skojarzeniach pojęciowych, dynamizacji i kondensacji stylu (stosowanie elipsy), zróżnicowanemu funkcjonalnie rytmowi i oddalonym rymom. Odcinając się od tradycji młodopolskiej, A.K. przeciwstawiła się także — mimo pewnych zbieżności — dążeniom reprezentowanym współcześnie przez futuryzm, ekspresjonizm i grupę Skamander. Zwalczana przez większość krytyków i z trudem torująca sobie drogę do szerszej publiczności, A.K. oddziałała na stosunkowo nieliczne zjawiska poet. w 20-leciu międzywojennym (Druga Awangarda), gł. w środowisku lubelskim (Reflektor), wileńskim (Żagary) i warsz., skupionym wokół J. Czechowicza. Z biegiem czasu podstawowe jej założenia, rozwijane i modyfikowane gł. przez Przybosia, zostały zasymilowane przez różnorodne, często rozbieżne, tendencje w pol. liryce współczesnej.

J. Sławiński Koncepcja języka poetyckiego Awangardy Krakowskiej, Wrocław 1965;

Materiały do dziejów awangardy, Archiwum Literackie t. 20, oprac. T. Kłak, Wrocław 1975;

Źródła do historii awangardy, Archiwum Literackie t. 24, oprac. T. Kłak, Wrocław 1981;

A.K. Waśkiewicz W kręgu „Zwrotnicy”. Studia i szkice z dziejów krakowskiej awangardy, Kraków 1983.

Treść hasła została przygotowana na podstawie materiałów źródłowych PWN.

Drukuj
In order to properly print this page, please use dedicated print button.