Awangarda Krakowska

Awangarda Krakowska, zw. także pierwszą Awangardą – grupa poetów (Julian Przyboś, Jan Brzękowski, Jalu Kurek, Tadeusz Peiper) skupiona 1922–27 wokół krakowskiego pisma „Zwrotnica”; twórcą programu i głównym teoretykiem grupy był Tadeusz Peiper; późniejsze dzieje A.K. wiążą się główną z działalnością Kurka (redaktor krakowskiej „Linii”) oraz łódzkiego ugrupowania artystów a.k. Programowym celem A.K. było związanie twórczości artystycznej z XX-wieczną cywilizacją urb.-techniczną.

Awangarda Krakowska sformułowała ideał poezji rygorystycznie zdyscyplinowanej, będącej celową konstrukcją intelektualną i językową.

Bezpośredniej ekspresji lirycznego wyznania przeciwstawiła zasadę wyrażania doznań i refleksji przez poetyckie ekwiwalenty i pseudonimy; szczególną rolę wyznaczyła metaforze, opartej na odległych skojarzeniach pojęciowych, dynamizacji i kondensacji stylu (stosowanie elipsy), zróżnicowanemu funkcjonalnie rytmowi i oddalonym rymom. Odcinając się od tradycji młodopolskiej, A.K. przeciwstawiła się także – mimo pewnych zbieżności – dążeniom reprezentowanym współcześnie przez futuryzm, ekspresjonizm i grupę Skamander.

Zwalczana przez większość krytyków i z trudemtorująca sobie drogę do szerszejpubliczności, A.K. oddziałała na stosunkowonielicznezjawiskapoetyckie w 20-leciumiędzywojennym (Druga Awangarda), głównie w środowisku lubelskim (Reflektor), wileńskim (Żagary) i warszawskim, skupionym wokół Józefa Czechowicza. Z biegiem czasupodstawowe jej założenia, rozwijane i modyfikowanegłównie przez Przybosia, zostałyzasymilowane przez różnorodne, często rozbieżne, tendencje w polskiej lirycewspółczesnej.

Bibliografia

  • Sławiński J., Koncepcja języka poetyckiego Awangardy Krakowskiej, Wrocław 1965;
  • Materiały do dziejów awangardy, Archiwum Literackie t. 20, oprac. T. Kłak, Wrocław 1975;
  • Źródła do historii awangardy, Archiwum Literackie t. 24, oprac. T. Kłak, Wrocław 1981;
  • Waśkiewicz A.K., W kręgu „Zwrotnicy”. Studia i szkice z dziejów krakowskiej awangardy, Kraków 1983.

Treść hasła została przygotowana na podstawie materiałów źródłowych PWN.

Drukuj
In order to properly print this page, please use dedicated print button.