Majmonides, Mosze ben Majmon, zw. Rambam (Rabi Mosze ben Majmon) (30.03.1135, Kordoba – 13.12.1204, Kair) – teolog i filozof; wielki arystotelik i racjonalista żydowskiego średniowiecza.
Mosze ben Majmon pochodził z jednej z najznakomitszych rodzin żydowskich Kordoby. Jego ojciec był badaczem Talmudu a także matematykiem i astronomem. W 1148 r., kiedy Kordoba znalazła się we władaniu dynastii Almohadów rozpoczęły się prześladowania ludności żydowskiej, rodzina Majmonidesa opuściła Kordobę i przez ponad 10 lat tułała się po Hiszpanii. W 1160 r. osiadła w Fezie, gdzie Majmonides studiował medycynę i teologię. Kolejne prześladowania skłoniły jego rodzinę do dalszej wędrówki. Wyruszyli do Ziemi Izraela, a następnie do Egiptu, gdzie Majmonides spędził resztę swego życia. Początkowo zajmował się handlem klejnotami, a potem poświęcił się medycynie. Pełnił funkcję nadwornego lekarza muzułmańskiej dynasti Ajjubidów. Był również przełożonym (nagidem) tamtejszej gminy żydowskiej. W tym czasie powstał spisany przez Majmonidesa kodeks prawa żydowskiego Miszne Tora lub Jad ha-Chazaka, którego częścią jest Sefer ha-Micwot (Księga przykazań). W dziele tym wyodrębnił i opisał 613 przykazań prawa Mojżeszowego. Stało się to później podstawą wszystkich późniejszych komentarzy do prawa żydowskiego. Jego najbardziej znanym dziełem był napisany po arabsku Dalalat al-ha'irin (hebrajskie tł. Samuela Ibn Tibbona More newuchim ; pol. Przewodnik błądzących; 1872). Tekst ten podejmuje problem relacji filozofii do prawa, co w ujęciu Majmonidesa oznaczało porównanie filozofii greckiej do prawa żydowskiego. Przewodnik błądzących wywarł znaczący wpływ na średniowieczną scholastykę (m.in. na Tomasza z Akwinu i Alberta Wielkiego, poprzez anonimowy przekład Dux seu Director dubitantium). W XVIII w. stał się on podstawowym dziełem, do którego odwoływali się myśliciele żydowskiego oświecenia (haskali). Dorobek Majmonidesa obejmuje również rozprawy talmudyczne, pisma filozoficzne oraz prace z zakresu medycyny.
Majmonides zmarł w Fustacie (Stary Kair), w Egipcie. Został pochowany na dziedzińcu domu modlitwy. Zgodnie z jego życzeniem jego ciało miał zostać przetransportowane do Tyberiady i tam pochowane na zachodnim brzegu Jeziora Galilejskiego. Jednak zgodnie z tradycją gminy żydowskiej w Kairze jego grób znajduje się w Egipcie.
Bibliografia:
- Awigdor J., Rabbi Mojżesz Ben Majmon, Drohobycz 1935.
- Hartmann D., Maimonides: Torah and Philosophic Quest, Philadelphia 1976.
- Herzig S., Mojżesz ben Majmon. Życie, dzieło, znaczenie, Kołomyja 1935.
- Klein C., The Credo of Maimonides, New York 1958.
- Maimonides and Philosophy, ed. S. Pines, Y. Yovel, Dordrecht 1986.
- Ochman J., Średniowieczna filozofia żydowska, Kraków 1995.
- Niewohner F., Maimonides –– Aufklarung und Toleranz im Mittelalter, Heidelberg 1988.
- Spitzer S., Mojżesz Majmonides, Kraków 1904.
- Stein E., Majmonides jako arystotelik żydowski, Warszawa 1937.
- Strauss L., Maimonides, Paris 1988.
- Twersky I., Introduction to the Code of Maimonides (Mischneh Torah), New Haven 1980.
- Rundstein H., Przyczynek do nauki Majmonidesa o Bogu. Nauka o negatywnych atrybutach boskich, „Miesięcznik Żydowski” 1932 t. 1.
- Yellin D., Majmonides. Człowiek i dzieło, Warszawa 1935.
