Cmentarz żydowski w Oleśnie (ul. Młyńska 50) został założony w 1814 roku. Wcześniej zmarłych chowano w miejscu, gdzie dzisiaj stoi kościół parafialny pw. Bożego Ciała. W 1868 r. wybudowano dom przedpogrzebowy (Tahara) z czerwonej cegły. Został on zwieńczony oknem z widoczną Gwiazdą Dawida. Rozebrano wówczas stare kamienne ogrodzenie cmentarza, po czym wybudowano nowy ceglany mur.

W 1939 r. cmentarz przeszedł na własność Zrzeszenia Żydów w Niemczech (Reichsvereinigung der Juden in Deutschland). Podczas II wojnie światowej nekropolia nie uległa zniszczeniu. W 1944 r. było jeszcze 200 macew. Dopiero po wojnie okoliczna ludność rozkradła część nagrobków. W latach 90. XX w. z inicjatywy Władysławy Kotowicz przeprowadzono prace renowacyjne. Teren nekropolii oczyszczono, naprawiono bramę, otynkowano dom przedpogrzebowy. Prace sfinansował Urząd Miejski w Oleśnie oraz Marvin Meistrich ze Stanów Zjednoczonych.

Na powierzchni 0,5 hektara zachowało się około 60 nagrobków, z których najstarszy pochodzi z 1862 r. i należy do Berty Breslauer (1792–1862). Pomniki wykonane są z granitu, piaskowca i marmuru. Zachowały się dekoracje i inskrypcje w językach hebrajskim i niemieckim[1.1].

Ewa Cichoń w swoim opracowaniu o oleskich Żydach zamieściła częściowy wykaz nazwisk widniejących na nagrobkach:

  • Salo Lewin (kaznodzieja),
  • Hermann Ludwig Richter (1832–1902),
  • Natan Altmann (1801–1864),
  • Helene Altmann z domu Heimann (ur. 1850),
  • Marcus Heilborn (1840–1885),
  • Bertha Neumann (1840–1937),
  • Martin Cohn (1885–1912), 
  • Isaak Zwieg,
  • Siegmunt Wartenberger,
  • Rosa Wartenberger (1866–1931),
  • Jakob Wartenberger (1864–1934),
  • Marianne Silbermann (1793–1877),
  • Adelheid Ritter z domu Mehrländer (1877–1914),
  • Rikel Tränkel,
  • Moritz Schönfeld (1820–1896),
  • Luis Joseph Weigert,
  • Flora Weigert (ur. 1850),
  • Löbel Friedländer,
  • Rozalie Friedländer z domu Lomnitz,
  • Samuel Zweig (1813–1849),
  • Raphael Heilborn (1820–1885),
  • Dorel Freund,
  • Friedericke Freund (zm. 1875),
  • Samuel Mistowil,
  • Dawid Jereslaw, 
  • Joseph Rund,
  • Helene Hoehm (1820–1885),
  • dr Joseph Rosental (1817–1887),
  • Sigried Schlesiner (1835–1896).

Brak informacji o jakichkolwiek masowych grobach na cmentarzu. Teren jest w całości ogrodzony ceglanym murem. Granice nekropolii są zachowane i zgodne z granicami z 1939 roku. Wejście przez zamkniętą bramę jest od strony drogi publicznej. W bezpośrednim sąsiedztwie nekropolii znajdują się domy mieszkalne i pola uprawne. Cmentarz jest sporadycznie odwiedzany. Wandalizm na jego terenie stanowi niewielkie zagrożenie. Teren jest uporządkowany, porośnięty drzewami i zaroślami.

Rejestr zabytków nr 427/88 z 27.05.1988.

Zobacz także:

 

Drukuj
Przypisy
  • [1.1] Bielawski K., Olesno, Kirkuty – cmentarze żydowskie w Polsce [online] http://www.kirkuty.xip.pl/olesno.htm [dostęp: 14.12.2014].