Cheder (hebr., izba, pokój) – elementarna szkoła żydowska o charakterze religijnym. Cheder powstał w I–II w. n.e., był przeznaczony dla chłopców, znajdował się zazwyczaj w domu nauczyciela (zwanego mełamedem lub rebem), obejmował trzy klasy: dla chłopców 3–5-letnich, 6–7-letnich i 8–13-letnich. W chederze stosowano scholastyczną metodę nauczania, polegającą na pamięciowym opanowywaniu materiału.  Program w pierwszej grupie obejmował naukę czytania i pisania po hebrajsku oraz modlitwy; w drugiej lekturę Pięcioksięgu wraz z komentarzami Rasziego. Najstarsi komentowali mniej skomplikowane fragmenty Talmudu Babilońskiego.

Tak powszechna edukacja była zjawiskiem wyjątkowym w ówczesnej epoce.Kahał ustalał program nauki w chederze, często nadzorując pracę mełameda (nauczyciela). Edukacja dzieci ubogich była finansowana z dobroczynności publicznej, prowadziła ją tzw. Talmud Tora. Chłopcom, którzy mimo osiągnięcia wymaganego wieku nie mieli wystarczających uzdolnień, aby studiować Talmud, zapewniano wolne od opłat kształcenie zawodowe.

Uczeń, który kończył 13 lat i jeden dzień odbywał bar micwę. Z tym dniem stawał się dorosłym mężczyzną, pełnoprawnym członkiem kongregacji, biorącym udział w cyklu liturgii synagogalnej. Podczas uroczystej uczty tego samego dnia wygłaszał draszę – przygotowaną wcześniej rozprawę talmudyczną. Mógł też – jako bachur (student), kontynuować naukę w akademii talmudycznej – jesziwie, która również podporządkowana była władzom kahalnym. Każda gmina żydowska w Polsce miała obowiązek udzielać wsparcia pewnej (proporcjonalnej do swej wielkości) liczbie bachurim.

Po wprowadzeniu obowiązku szkolnego w Galicji nauczanie religii w chederze stało się niemożliwe, lecz wkrótce władze uznały naukę w tzw. chederze zreformowanym (gdzie wprowadzono, choć w ograniczonym zakresie, także przedmioty świeckie w języku w kraju uznanym) za wypełnienie tego obowiązku. Po 1918 r. władze polskie zachowały tę zasadę. Chedery te były utrzymywane z reguły przez stowarzyszenia Talmud Tora i podlegały nadzorowi władz oświatowych. Oprócz tego istniały jednak nielegalnie chedery tradycyjne. 

Powyższe zasady nie dotyczyły żydowskich dziewcząt. Dopiero na początku XX w. Sara Szenirer zainicjowała w Krakowie utworzenie żeńskiej szkoły religijnej (Bet Jaakow). 

Wynikiem nacisku kładzionego na edukację Żydów była powszechna piśmienność społeczeństwa żydowskiego, co wyróżniało je na tle nieżydowskiego otoczenia. W środowisku żydowskim status człowieka określało jego wykształcenie, zamożność i pochodzenie (jiches). To ostatnie zależało z kolei od statusu przodków.